ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
การวิสัชนาปัญหาเหล่านี้ คือ อะไรชื่อว่าศีล ที่ชื่อว่าศีลเพราะอรรถว่าอะไร อะไรเป็นลักษณะ เป็นรส เป็นอาการปรากฏ และเป็นปทัฏฐานของศีล ศีลมีอานิสงส์อย่างไร และศีลนี้มีกี่อย่าง เป็นอันจบลงด้วยอรรถาธิบายเพียงเท่านี้.
[21] ปัญหากรรมใดที่ข้าพเจ้ากล่าวมาแล้วว่า อะไรเป็นความเศร้าหมอง อะไรเป็นความผ่องแผ้วของศีลนั้น ข้าพเจ้าจะวิสัชนาในปัญหากรรมนั้นต่อไป. ภาวะที่ศีลขาดเป็นต้น เป็นความเศร้าหมองของศีล ภาวะที่ศีลไม่ขาดเป็นต้น เป็นความผ่องแผ้วของศีล.
ศีลขาด ศีลทะลุ ศีลด่าง และศีลพร้อย ย่อมเกิดขึ้นด้วยอำนาจแห่งอาบัติ 7 กอง. สิกขาบทขาดในเบื้องต้น เปรียบเหมือนผ้าขาดชาย เรียกว่าศีลขาด. ขาดในท่ามกลาง เปรียบเหมือนผ้าทะลุตรงกลาง เรียกว่าศีลทะลุ. ขาดสองสามสิกขาบทตามลำดับ เปรียบเหมือนแม่โคมีสีตัวด่างดำหรือแดง เรียกว่าศีลด่าง. ขาดเป็นระยะ ๆ เปรียบเหมือนแม่โคลายเป็นจุด เรียกว่าศีลพร้อย.
ภาวะที่ศีลขาดด้วยอำนาจแห่งเมถุนสังโยค 7 ประการ มีอรรถาธิบายดังจะบรรยายต่อไปนี้. จริงอยู่ พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ดังนี้.