ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
เวทนานั้นเมื่อแยกตามสภาวะก็มิ ๕ คือ สุข ทุกข์ โสมนัส โทมนัส อุเบกขา ในเวทนา ๕ นั้น สุขสัมปยุตด้วยกายวิญญาณที่เป็นกุศลวิบาก ทุกข์สัมปยุตด้วยกายวิญญาณที่เป็นอกุศลวิบาก โสมนัสสัมปยุตด้วยวิญญาณ ๖๒ คือ ฝ่ายกามาวจรวิญญาณกุศล ๔ สเหตุกวิบาก ๔ อเหตุกกิริยา ๑ สเหตุกกิริยา ๔ อกุศล ๔ (เป็น ๑๗) ฝ่ายรูปาวจรวิญญาณ กุศล ๔ เว้นปัญจมฌานวิญญาณ วิบาก ๔ กิริยา ๔ (เป็น ๑๒) ฝ่ายโลกุตตรวิญญาณ ที่ไม่ประกอบด้วยฌานหามีไม่ เหตุนั้น โลกุตตรวิญญาณ ๘ จึงเป็นโลกุตตรวิญญาณ ๔๐ ด้วยอำนาจแห่งฌาน ๕ ในโลกุตตรวิญญาณ ๔๐ นั้น เว้นวิญญาณที่เป็นไปในปัญจมฌาน ๘ เสีย เหลือกุศลวิบาก ๓๒ (รวมเป็น ๖๒) โทมนัสสัมปยุตด้วยอกุศลวิญญาณ ๒ อุเบกขาสัมปยุตด้วยวิญญาณ ๕๕ ที่เหลือ
ในเวทนา ๕ นั้น สุขมีการเสวยโผฏฐัพพะอันน่าปรารถนาเป็นลักษณะ มีอันเพิ่มสัมปยุตธรรมทั้งหลายเป็นกิจ มีความสบายทางกายเป็นผล มีกายินทรีย์เป็นเหตุใกล้ ทุกข์มีการเสวยโผฏฐัพพะที่ไม่น่าปรารถนาเป็นลักษณะ มีลดสัมปยุตธรรมทั้งหลายลงเป็นกิจ มีความไม่สบายทางกายเป็นผล มีกายินทรีย์เป็นเหตุใกล้ โสมนัสมีการเสวยอิฏฐารมณ์เป็นลักษณะ มีการเสวยสุขด้วยอาการพอใจไม่อย่างใดก็อย่างหนึ่งเป็นกิจ มีความสบายใจเป็นผล มีความระงับแห่งนามกายเป็นเหตุใกล้ โทมนัสมีการเสวยอนิฏฐารมณ์เป็นลักษณะ มีการเสวยทุกข์ด้วยอาการไม่พอใจอย่างใดอย่างหนึ่งเป็นกิจ มีความไม่สบายใจเป็นผล มีหทยวัตถุเป็นเหตุใกล้โดยส่วนเดียวเท่านั้น อุเบกขามีการเสวยมัชฌัตตารมณ์เป็นลักษณะ มีการไม่เพิ่มและไม่ลดสัมปยุตธรรมเป็นกิจ มีความละเอียดเป็นผล มีจิตที่ปราศจากปีติเป็นเหตุใกล้
นี่คือ กถมุขอย่างพิสดารในเวทนาขันธ์