ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
ความควรแก่การงานแห่งกาย ชื่อว่ากายกัมมัญญตา ความควรแก่การงานแห่งจิต ชื่อว่าจิตตกัมมัญญตา กายกัมมัญญตาและจิตตกัมมัญญตานั้น มีความเข้าไประงับแห่งความไม่ควรแก่การงานของกายและจิตเป็นลักษณะ มีอันบีบเอาความไม่ควรแก่การงานของกายและจิตออกไปเป็นกิจ มีความถึงพร้อมแห่งการทำอารมณ์เป็นผล มีกายและจิตเป็นเหตุใกล้
กัมมัญญตานี้ บัณฑิตพึงทราบว่า เป็นปฏิปักษ์ต่อกิเลสมีนิวรณ์ที่เหลือเป็นต้น ที่ทำความไม่ควรแก่การงานแห่งกายและจิต นำมาซึ่งความเสื่อมใสในวัตถุเป็นที่ตั้งแห่งความเสื่อมใสทั้งหลาย นำมาซึ่งความควรแก่อันประกอบด้วยประการต่าง ๆ ในการทำประโยชน์ทั้งหลาย ดังความหมดจด (จากมลทิน) แห่งทอง (ควรแก่อันประกอบเป็นอลังการต่าง ๆ ชนิด) ฉะนั้น
ความคล่องแห่งกาย ชื่อว่ากายปาคุญญตา ความคล่องแห่งจิต ชื่อว่าจิตตปาคุญญตา กายปาคุญญตาและจิตตปาคุญญตานั้น มีความไม่เป็นไข้แห่งกายและจิตเป็นลักษณะ มีอันบีบเอาความเป็นไข้แห่งกายและจิตออกไปเป็นกิจ มีความไร้โทษ(แห่งกายและจิต) เป็นผล มีกายและจิตเป็นเหตุใกล้
ปาคุญญตานี้ บัณฑิตพึงเห็นว่า เป็นปฏิปักษ์ต่อบาปธรรมมีสัทธิยะเป็นต้น ที่ทำความเป็นไข้แห่งกายและจิต
ความตรงแห่งกายชื่อว่ากายอุชุตา ความตรงแห่งจิตชื่อว่าจิตตอุชุตา กายอุชุตาและจิตตอุชุตานั้น มีความซื่อตรงแห่งกายและจิตเป็นลักษณะ มีอันบีบเอาความคดแห่งกายและจิตออกไปเป็นกิจ มีความไม่คด (แห่งกายและจิต) เป็นผล มีกายและจิตเป็นเหตุใกล้
อุชุตานี้ บัณฑิตพึงเห็นว่า เป็นปฏิปักษ์ต่ออุปกิเลสมีมายาและสาไถยเป็นต้น ที่ทำความคดโกงแห่งกายและจิต