ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
นักศึกษาพึงศึกษาให้เข้าใจข้อวินิจฉัยในธุดงค์ 13 ประการนั้น โดยอาการ 10 อย่างเหล่านี้ คือ
[23] ในอาการ 10 อย่างนั้น จะวินิจฉัยโดยอรรถวิเคราะห์เป็นประการแรก ดังนี้.
ผ้าใดเป็นเหมือนผ้าที่สะสมด้วยขี้ฝุ่น ณ ที่นั้น ๆ โดยที่ฟุ้งตลบไป เพราะเหตุวางทิ้งไว้บนขี้ฝุ่น ณ ที่ใดที่หนึ่ง เช่น ถนน ป่าช้า และกองขยะมูลฝอยเป็นต้น ผ้านั้นชื่อว่าผ้าปังสุกูล อีกนัยหนึ่ง ผ้าใดถึงซึ่งภาวะที่น่าเกลียด คือถึงซึ่งภาวะที่น่าสะอิดสะเอียนเหมือนขี้ฝุ่น ผ้านั้นชื่อว่าผ้าปังสุกูล.
การทรงไว้ซึ่งผ้าปังสุกูลอันได้อรรถวิเคราะห์อย่างนี้ ชื่อว่า ปังสุกูล แปลว่า การทรงไว้ซึ่งผ้าปังสุกูล. การทรงไว้ซึ่งผ้าปังสุกูลนั้นเป็นปกติของภิกษุนี้ เหตุนั้นภิกษุนี้ชื่อว่า ปังสุกูลิกะ. องค์แห่งภิกษุผู้มีอันทรงไว้ซึ่งผ้าปังสุกูลเป็นปกติ ชื่อว่า ปังสุกูลิกังคะ.