ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
[คำว่า นิรย มีความหมาย ๒ ประการ คือ
- ภูมิซึ่งไม่มีความเจริญ = นตฺถิ อโย เอตฺถาติ นิรโย (นิ ศัพท์ + อย ศัพท์ สัตตมีพหุพหิสมาส)
- ภูมิซึ่งที่เป็นหวั่นไหวดิ้นรนอยู่นืองนิตย์ = นิจุจ์ รยนฺติ กมฺปนฺติ ผนฺทนฺติ สตฺตา เอตฺถาติ นิรโย (นิ บทหน้า + รย ธาตุ = หวั่นไหว + อ ปัจจัยในอธิกรณสาธนะ)]
ติรัจฉาน คือ สัตว์ผู้เจริญออกทางด้านขวาง ไม่สูงขึ้นสู่ด้านบนเหมือนมนุษย์
โยนิ คือ เผ่าพันธุ์ที่ทำให้เหล่าสัตว์ที่มีผิวพรรณสัณฐานต่างกันรวมเข้าด้วยกัน กล่าวคือ คล้ายกับเป็นชนิดเดียวกัน เพราะมีเผ่าพันธุ์เสมอกัน
ส่วนในคัมภีร์วิภาวินีกล่าวว่า “[กำเนิดนั้นคือ]ความเป็นพิเศษแห่งขันธ์”
ติรัจฉานโยนิ คือ กำเนิดแห่งติรัจฉาน
เปต คือ ผู้ล่วงลับไปแล้ว หมายความว่า ผู้เคลื่อนออกจากภพนี้แล้วไปสู่ภพอื่น ได้แก่คนที่เสียชีวิตแล้ว ความจริงแม้ผู้ล่วงลับไปแล้วชาวโลกก็เรียกกันว่า เปต แต่ในที่นี้ หมายเอาสัตว์ผู้ถือกำเนิดในอบายภูมิที่ ๓ ซึ่งพบในลักขณสังยุุตเป็นต้น ที่เป็นผู้ประสบ ทุกข์เสมอตราบเท่าที่ยังไม่พ้นจากภูมินั้น โดยมีความหมายว่า ผู้ไปสู่ที่ไกลยิ่งนักจากความสุข ชื่อว่า เปตะ (เปรต)
[คำว่า เปต โดยทั่วไปมีความหมาย ๒ ประการ คือ
- ผู้ล่วงลับไปแล้ว, ผู้หลีกออกจากภพ = เปจฺจ อิตา คตาติ เปตา (ป อุปสรรคมีอรรถว่า หลีก, เคลื่อน)
- เปรต, ผู้ไปสู่ที่ไกลยิ่งนักจากความสุข = สุขสมุสฺสโยโต เปจฺจ ปกภูจ์ ปวาส์ ทูร่ คตาติ เปตา (ป อุปสรรคมีอรรถว่า ไกล)
ในที่นี้หมายถึงนัยหลัง]
หมู่แห่งเปรต ชื่อว่า เปตติ
ที่อยู่ของเปรต ชื่อว่า เปตติวิสัย ที่อยู่ หมายถึงสถานที่เกิด
ในคำว่า อสุรกาโย (อสุรกาย) นี้ เทพในสวรรค์ชั้นบนได้ชื่อว่า สุระ โดยมีรูป วิเคราะห์ (คำจำกัดความ) ว่า สุระ คือ เทพผู้รุ่งโรจน์ด้วยฤทธิ์ อีกนัยหนึ่ง สุระ คือ เทพ