ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
[ภาษาบาลีมีสำนวนอย่างหนึ่งซึ่งไม่นับรวมจำนวนน้อยหรือมากกว่าเล็กน้อย เพื่อให้จำง่าย
ดังคัมภีร์มัชฌิมนิกายฎีกา (เล่ม ๒ หน้า ๒๒๔) กล่าวว่า อปปก์ อูนมธิก์ วา คณนุปก์ น โหติ (จำนวน
น้อยหรือมากกว่าเล็กน้อยมักไม่นับรวมเข้าไว้) เช่นชาดกที่กล่าวว่ามี ๕๕๐ เรื่องก็มีจำนวนจริง
๕๔๗ เรื่อง และมหาสสาวกที่กล่าวว่ามี ๘๐ รูปก็มีจำนวนจริง ๗๘ รูป โดยไม่นับอัครสาวกทั้งสองรูป]
๔๕. อากาสานัญจายตนูปคะ คือ พรหมผู้เข้าถึงอากาสานัญจายตนภูมิ
[๒๐,๐๐๐ กัปเป็นปริมาณอายุ]ของพรหมผู้เข้าถึงอากาสานัญจายตนภูมินั้น
๔๙. เอกวิสยะ คือ จิตที่มีอารมณ์เป็นอย่างเดียวกัน
คำว่า เอกชาติย์ แปลว่า ในภพเดียวกัน
๕๐. ชนกะ คือ กรรมให้ผลใหม่
อุปถัมภกะ คือ กรรมอุปถัมภ์
อุปปีฬกะ คือ กรรมบีบคั้น
อุปฆาตกะ คือ กรรมตัดรอน
ชนกกรรม คือ เจตนาที่เป็นกุศลหรืออกุศลอันก่อให้เกิดขันธ์ที่เป็นวิบากและ
กฏัตตารูป (กรรมชรูป) ในปฏิสนธิกาลและปวัตติกาล เจตนาที่นับว่าเป็นกรรมบถย่อมก่อ
ให้เกิดผลในปฏิสนธิกาล ส่วนเจตนาที่ถึงความเป็นกรรมบถหรือไม่ก็ตาม โดยต่ำสุดเจตนา
ในชวนจิตที่เกิดทางทวาร ๕ รวมทั้งเจตนาที่เป็นกุศลและอกุศลในยามฝัน ย่อมก่อให้เกิด
ผลในปวัตติกาล
อุปถัมภกกรรม คือ เจตนาที่เป็นกุศลหรืออกุศลทั้งหมดที่ไม่ได้โอกาสให้ผล หรือ
มีผลสุกงอมแล้ว แม้กรรมนั้นจะก่อให้เกิดผลก็เป็นไปโดยอุปถัมภ์กรรมอื่นหรือหมู่ขันธ์ที่