ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
เกิดจากกรรมเหมือนกันในเวลาก่อนหรือหลังวาระส่งผลของตน เหมือนเจตนาในการนบไหว้
พระรัตนตรัยในเวลาเริ่มแต่งคัมภีร์
ข้อความในคัมภีร์วิสุทธิมรรคว่า อุุปตฺถมภกํ ปน วิปากํ ชเนตุํ นสกฺโกติ.๑๙ (อุป
ถัมภกกรรมให้ผลไม่ได้) หมายถึงอุปถัมภกกรรมที่ยังไม่ได้โอกาสให้ผล เพราะเมื่อมีความ
พร้อมเพรียงแห่งเหตุปัจจัย กรรมย่อมจะส่งผลแน่นอนในปวัตติกาล
การอุปถัมภกกรรมอื่น คือการให้โอกาสแก่ชนกกรรมอื่นที่ยังไม่ได้โอกาส ย่อม
ปรากฏชัดในเวลาใกล้เสียชีวิต เพราะขณะนั้นเมื่อกุศลชวนจิตแล่นไป กุศลกรรมอื่นที่ส่งผล
ปฏิสนธิย่อมได้โอกาส หรือเมื่ออกุศลชวนจิตแล่นไป ออกุศลกรรมอื่นย่อมได้โอกาสเช่นกัน
ดังพระพุทธวจนะในคัมภีร์อิติวุตตกะว่า
อิมสฺมึ จาย์ สมเย กาลงกริยานุ ปคุคโล
สคุคมุหิ อุปปชฺเชยย จิตตญหิสุส ปสาทิตํ.
อิมสฺมึ จาย์ สมเย กาลงกริยานุ ปคุคโล
นิรเย อุปปชฺเชยย จิตตญหิสุส ปทูสิตํ.๒๐
“ในขณะนั้น ถ้าบุคคลนี้พึงเสียชีวิต เขาจะไปอุบัติในสวรรค์ เพราะ
จิตของเขาเสื่อมใสแล้ว หรือในขณะนั้น ถ้าบุคคลนี้พึงเสียชีวิต เขาจะ
ไปอุบัติในนรก เพราะจิตของเขาประทุษร้ายแล้ว”
อุปถัมภกกรรมย่อมเกิดได้เสมอในปวัตติกาลอีกด้วย
การอุปถัมภ์หมู่ขันธ์ที่เกิดจากกรรม คือการกระทำหมู่ขันธ์ให้ดำเนินไปนานกว่า
เดิม โดยกำจัดอันตรายแห่งชีวิตของกระแสขันธ์ที่เกิดจากกุศลกรรมหรืออกุศลกรรม
ด้วยการนำเครื่องอุปถัมภ์ชีวิตเข้ามาด้วยดี ดังพระพุทธวจนะว่า
อภิวาทนสีลิสฺส นิจจ์ วุฑฺฒาปจายิโน
จตฺตาโร ธมฺมา วฑฺฒนฺติ อายุ วณฺโณ สุขํ พลํ.๒๑
“ธรรม ๔ ประการ คือ อายุ วรรณะ สุขะ พละ ย่อมเจริญแก่
บุคคลผู้นบไหว้ และอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่เป็นนิตย์”