Paramatthadipani

คัมภีร์ปรมัตถทีปนี

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

“ผู้ไปสู่สวรรค์นั้นทำกรรมดีให้ผลเป็นสุขในกาลก่อน ทำกรรมดีให้ผลเป็นสุขในภายหลัง หรือยึดมั่นถือเอาสัมมาทิฏฐิในเวลาใกล้เสียชีวิต”

เช่นเดียวกันนี้ พระพุทธองค์ตรัสการไปสู่อบายด้วยอกุศลกรรมที่ทำในขณะใกล้เสียชีวิตของบางคนผู้สั่งสมสุจริตเสมอว่า

ปุพเพวาสุส ต์ กตํ โหติ ปาปกมฺมํ ทุกฺขเวทนียํ ฯเปฯ มิิจฉาทิฏฐิ สมตฺตา สมาทินุนา.๔๔

“ผู้ไปสู่อบายนั้นทำกรรมชั่วให้ผลเป็นทุกข์ในกาลก่อน ทำกรรมชั่วให้ผลเป็นทุกข์ในภายหลัง หรือยึดมั่นถือเอามิจฉาทิฏฐิในเวลาใกล้เสียชีวิต”

เมื่ออาสันนกรรมและอาจิณณกรรมทั้งสองมีกำลัง[เสมอกัน] อาสันนกรรมควรจะให้ผลก่อน พระอนุรุทธอาจารย์จึงกล่าวอาสันนกรรมไว้ก่อนอาจิณณกรรมในคัมภีร์นี้

ในพระบาลีนี้ พระดำรัสว่า “ผู้ไปสู่สวรรค์นั้นทำกรรมดีให้ผลเป็นสุขในกาลก่อน” ตรัสไว้ด้วยอำนาจของกรรมที่ระลึกได้ในเวลาใกล้เสียชีวิต เช่นเดียวกับเรื่องของคนฆ่าโจรชื่อตัมพทาสิกะและอุบาสกชื่อมหาวาตกาล

[คนฆ่าโจรชื่อตัมพทาสิกะทำปาณาติบาตตลอดชีวิต วันที่จะเสียชีวิตได้ถวายทานแด่พระสารีบุตรและฟังธรรม เมื่อจุติแล้วไปเกิดในสวรรค์

อุบาสกชื่อมหาวาตกาลทำบุญกุศลมาตลอดชีวิต แต่เวลาใกล้เสียชีวิตเกิดมิจฉาทิฏฐิจึงไปอุบัติในอบาย]

(๑๕๐) ในคัมภีร์วิภาวนีแสดงการเปรียบกับวัวแก่ที่พบในคัมภีร์อรรถกถา แล้วกล่าวย้ำว่า “อาสันนกรรมให้ผลก่อนโดยแท้” ข้อความนั้นไม่งาม เพราะในคัมภีร์อรรถกถามิได้กล่าวย้ำไว้เช่นนี้ ทั้งวัวแก่ที่ไม่อาจจะลุกขึ้นมาได้แม้จะยืนอยู่ใกล้ประตูคอกวัวก็ออกมาก่อนไม่ได้

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka