ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
อทินนาทาน คือ เจตนาถือเอาของผู้รู้ว่าเป็นสมบัติของคนอื่น ซึ่งก่อให้เกิดความเพียรทางกายหรือวาจาที่ทำให้เจ้าของพลัดพรากจากทรัพย์
กาเมสุมิจฉาจาร คือ เจตนายินดีพอใจที่ก่อให้เกิดความเพียรทางกายอันทำมรรคให้ประกอบร่วมกับมรรคในคนไม่ควรเสพ
ในข้อนี้ บางคนประสงค์ข้อความว่า “ของผู้รู้ว่าเป็นคนไม่ควรเสพ” มตินั้นไม่สอดคล้องกับคัมภีร์อรรถกถา ดังสารกในคัมภีร์อรรถกถากว่า
อคมนียวัตถุ ตสฺมึ เสวนจิตฺตํ.๕๔
“คนไม่ควรเสพ จิตที่คิดเสพในบุคคลนั้น”
ข้อความดังกล่าวแสดงว่า เมื่อเป็นคนไม่ควรเสพ ผู้เสพด้วยความสำคัญว่าเป็นผู้ควรเสพก็ตาม ด้วยความสำคัญว่าเป็นผู้ไม่ควรเสพก็ตาม จัดเป็นกรรมบท มิฉะนั้นแล้วพระอรรถกถาจารย์ก็ควรกล่าวว่า “คนไม่ควรเสพ, ความสำคัญเหมือนอย่างนั้น, จิตที่คิดเสพในบุคคลนั้น”
อาจารย์บางท่านกล่าวว่า “เมื่อจิตที่คิดเสพมีอยู่ ผู้ไม่ทำความพยายามเองแล้วยินดีการทำมรรคให้ประกอบร่วมกับมรรคที่ผู้อื่นทำในตน ไม่เสียกรรมบท เพราะไม่มีความพยายาม”
บางท่านกล่าวว่า “ถ้าจิตที่คิดเสพมีอยู่ ความพยายามมิใช่เหตุหลัก”
อาจารย์ท่านอื่นกล่าวว่า “หากเป็นตามนี้ก็แสดงว่าการประพฤติมิชอบในกามมีเพียงองค์ ๓ มิใช่องค์ ๔ แต่ในคัมภีร์อรรถกถากล่าวถึงองค์ ๔ พร้อมด้วยการพยายามในการเสพ”
อาจารย์ทั้งหลายกล่าวว่า “ความพยายามในการเสพกล่าวไว้เพราะมักเกิดเป็นส่วนมาก มิใช่เป็นองค์ที่เกิดเสมอมิฉะนั้นแล้วความพยายามของสตรีมักจะไม่มีเป็นส่วนใหญ่ พวกเธอก็ควรจะประพฤติมิชอบในกามได้ยาก”
การประทุษร้ายนางภิกษุณีนับเข้าในข้อนี้ เพราะนับเข้าในหญิงที่มีมารดาเป็นต้นคุ้มครอง