ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
“คำว่า ‘กุศลและอกุศลอื่นนอกจากข้อที่กล่าวไว้’ คือ การดื่มสุราและการงด
เว้นจากการดื่มสุราเป็นต้น โดยความจริงแล้ว การดื่มสุราทำให้เกิดความมัวเมา ความมัว
เมาทำให้เกิดอกุศล การงดเว้นจากการดื่มสุราย่อมเป็นไปเพื่อความไม่มัวเมา ความไม่
มัวเมาย่อมเป็นไปเพื่อให้เกิดกุศล กรรมเหล่านั้นก่อให้เกิดอกุศลกรรมบถ ย่อมส่งผล
ปฏิสนธิด้วยแรงกรรมที่ใกล้กับกรรมนั้น”
ในพากย์นั้น คำว่า “ด้วยแรงกรรมที่ใกล้กับกรรมนั้น” หมายความว่า ด้วยอำนาจ
ของอกุศลกรรมหรือกุศลกรรมที่เป็นไปใกล้กับการดื่มสุราหรือการงดเว้นจากการดื่มสุรา
มีกรรมเหล่านั้นเป็นมูลเหตุ กล่าวคือ บุคคลใดดื่มสุราแล้วทำกรรมมีการปลงชีวิตเป็นต้น
เพราะความเมาสุรา การดื่มสุราของเขาเป็นเหตุที่มีกำลังแก่กรรมนั้น และดำรงอยู่ในฐานะ
แห่งบุพเจตนา ย่อมส่งผลให้ปฏิสนธิโดยเฉพาะ และเป็นบริวารของกรรมที่จัดว่าเป็นกรรมบถ
ส่งผลให้ปฏิสนธิได้เหมือนบุพเจตนาและอปรเจตนาที่จัดว่าเป็นกรรมบถได้เช่นกัน เพราะ
ไม่อาจกำหนดแน่นอนว่ากรรมที่ปรากฏโดยตรงในกรรมปฎสูตรส่งผลให้ปฏิสนธิได้
ส่วนกรรมอื่นส่งผลให้ปฏิสนธิไม่ได้ พึงทราบว่าพระพุทธองค์ตรัสกรรมที่สามารถจะส่งผลให้
ปฏิสนธิแน่นอนไว้ในพระสูตรนั้น ไม่ตรัสถึงกรรมที่ส่งผลให้ปฏิสนธิไม่แน่นอนไว้ในพระสูตร
นั้น ดังสารุกในอรรถกถาปฏิสัมภิทามรรคว่า
กุสลาคุสลาปิ จ ปฏิสนฺธิชนกาเยน กมฺมปกาติ วุตฺตา, วุตฺตาวเสสา ปฏิสนฺธิชนเน
อเนกนฺติกตฺตา กมฺมปกาติ น วุตฺตา.
“กุศลและอกุศลที่ส่งผลให้ปฏิสนธิเรียกว่ากรรมบถ ส่วนกุศลและอกุศลอื่น
จากนั้นไม่เรียกว่ากรรมบถเพราะส่งผลให้ปฏิสนธิไม่แน่นอน”
ดังนั้น ในคัมภีร์อรรถกถาดังกล่าวจึงไม่แสดงถึงการดื่มสุราไว้โดยตรง เพราะส่ง
ผลให้ปฏิสนธิไม่แน่นอน และอาจกล่าวได้ว่ากรรมที่กล่าวไว้ในพากย์ต้นว่าส่งผลให้ปฏิสนธิ
ด้วยแรงกรรมที่ใกล้กับกรรมนั้น ก็นับเข้าในกรรมที่ใกล้กับกรรมที่กล่าวไว้โดยตรงใน
พระสูตรนั้น