ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
[คำว่า เวยาวจจ มีความหมาย ๒ ประการ คือ
- ภาวะของผู้ช่วยเหลือคนอื่น = พยาวฏสฺส ภาโว เวยาวจฺจํ (ลง ณย ปัจจัยในภาวะตัทธิต)
- การกระทำของผู้ช่วยเหลือคนอื่น = พยาวฏสฺส กมฺมํ เวยาวจฺจํ (ลง ณย ปัจจัยใน
กัมมตัทธิต)]
ปัตติ คือ ส่วนบุญที่ได้รับ คำนี้เป็นชื่อของส่วนบุญที่ผู้ทำได้รับ
อีกนัยหนึ่ง ปัตติ คือ ผลบุญที่อุทิศให้คนอื่น คำนี้เป็นชื่อของผลบุญผู้อื่นซึ่ง
อนุโมทนาชื่นชมอยู่พึงได้รับ
[คำว่า ปตฺติ มีความหมาย ๒ ประการ คือ
- ส่วนบุญที่ได้รับ = ปชชิตถาติ ปตฺติ (ปท ธาตุ + ติ ปัจจัย)
- ผลบุญที่อุทิศให้คนอื่น = ปาปียตีติ ปตฺติ (ปท ธาตุ + เณ การิตปัจจัย + ติ ปัจจัย)]
ปัตตาทนะ คือ เจตนาเป็นเหตุให้ส่วนบุญ
ปัตตานุโมทนะ คือ เจตนาเป็นเหตุอนุโมทนา คือกล่าวสาธุการชื่นชมส่วนบุญที่
บุคคลอื่นให้
ธรรมสวนะ คือ เจตนาเป็นเหตุฟังธรรม
ธรรมเทศนา คือ เจตนาเป็นเหตุแสดงธรรม
ทิฏฐุชุกรรม คือ เจตนาเป็นเหตุทำให้เกิดความเห็นชอบ ๑๐ อย่างโดยนัยว่า
ทานที่ให้มีอยู่ ทานที่บูชามีอยู่ ทานที่บวงสรวงมีอยู่ ผลวิบากของกรรมดีและกรรมชั่วมีอยู่
เป็นต้น
ธรรมทั้งหมดนั้นเป็นเครื่องชำระกระแสจิต จึงชื่อว่า บุญ อาจารย์ทั้งหลายกล่าวว่า
“สภาพก่อให้เกิดความน่าเคารพบูชา ชื่อว่า บุญ” บุญนั้นเป็นสิ่งที่ควรทำ เพราะความเป็น
สิ่งควรกระทำโดยแท้ จึงชื่อว่า บุญกิริยา บุญที่ควรทำนั้นเป็นที่ตั้ง เพราะเป็นที่ดำรงอยู่
แห่งสุขวิเศษ จึงชื่อว่า บุญกิริยาวัตถุ (บุญที่ควรทำและเป็นที่ตั้งแห่งสุข)
[คำว่า ปุญฺญ มีความหมาย ๒ ประการ คือ
- เครื่องชำระกระแสจิต = ปุเนนฺติ จิตฺตสนฺตานํ โสเธนฺติ เอเตหีติ ปุญฺญานิ (ปุ ธาตุ =
ชำระ + ณย ปัจจัยในกรณสาธนะ)]