ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
ที่ ๔ [เนวสัญญานาสัญญายตนภูมิ] ย่อมไม่ไปเกิดในภูมิอื่น ส่วนพระอริยบุคคลผู้ไปเกิดใน
พรหมโลกที่เหลือ ย่อมไม่เกิดในพรหมโลกชั้นต่ำ
[ภวัคคภูมิ หมายถึง ภูมิขั้นสูงสุด มี ๓ ภูมิอันได้แก่
- เวหัปผลา คือ รูปภูมิชั้นที่ ๔ ของผู้เจริญปัญจมฌาน เป็นภูมิสูงสุดของปุถุชนที่ไปเกิด
ในรูปภูมิ
- อนิฏฐา คือ พรหมชั้นสุทธาวาสชั้นที่ ๕ เป็นภูมิสูงสุดของพระอริยะ เพราะพระอนาคามี
ไปเกิดในภูมินั้นแล้วย่อมปรินิพพาน
- เนวสัญญานาสัญญายตนภูมิ คือ อรูปภูมิชั้นที่ ๔ เป็นภูมิสูงสุดของโลก เพราะไม่มีโลก
ที่สูงไปกว่าภูมิชั้นนี้]
๘๙. พึงประกอบบทว่า การเสียชีวิตด้วยการสิ้นอายุขัย ด้วยการหมดกรรม
เป็นต้น
การเสียชีวิตด้วยการสิ้นอายุขัย คือ การเสียชีวิตด้วยการสิ้นอายุขัยอย่างบริบูรณ์
ตามที่กำหนดไว้ในหมู่สัตว์นั้นๆ ในขณะที่แรงกรรมยังเหลืออยู่
การเสียชีวิตด้วยการหมดกรรม คือ การเสียชีวิตในระหว่างเพราะกรรมหมดกำลัง
ไปในขณะที่อายุขัยของสัตว์ที่เกิดด้วยกรรมที่อ่อนกำลังในภพนั้นๆ ยังไม่หมดสิ้นไป
การเสียชีวิตด้วยการสิ้นอายุขัยและหมดกรรมทั้งสองอย่าง คือ การเสียชีวิตด้วย
การสิ้นไปเสมอกันของอายุขัยและกรรมทั้งสองอย่าง
การเสียชีวิตด้วยกรรมตัดรอน คือ การเสียชีวิตของสัตว์ผู้ถูกทำให้กระแสขันธ์
ดับสูญไปในระหว่าง โดยก่อให้เกิดอันตรายแก่ชีวิตคือโรค ความเจ็บป่วย การถูกกรณีสูบ
และการถูกฟ้าผ่าเป็นต้นที่ปรากฏภายในหรือภายนอกด้วยกรรมตัดรอน [ปาณาติบาต
กรรมที่มีกำลัง] ซึ่งทำไว้ในภพก่อนหรือภพนี้ ในขณะที่อายุขัยและกรรมทั้งสองอย่างยังมี
อยู่ เช่นเดียวกับการเสียชีวิตของทูสีมารและพระเจ้ากาลาพเป็นต้น