ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
คำว่า “โรคที่เกิดจากผลกรรม” คือ โรคที่เกิดขึ้นด้วยการให้ผลของกรรมบีบคั้น
และกรรมตัดรอน
โดยประการฉะนี้ การเสียชีวิตในกาลอันไม่สมควรย่อมมีด้วยกรรมตัดรอนหรือ
ด้วยเหตุอื่นหลายพันอย่าง
อนึ่ง โรคภัยไข้เจ็บนับปการทั้งหมดที่ประสบในโลกทำให้สูญเสียชีวิตไม่ได้เกิด
จากกรรมของตนและเกี่ยวกับตนเท่านั้น เพราะเมื่อเกิดจากกรรมของผู้อื่นก็เกี่ยวกับตนได้
เมื่อเกิดจากกรรมของตนก็เกี่ยวกับผู้อื่นได้ หรือเมื่อเกิดขึ้นเพราะเหตุอย่างใดอย่างหนึ่งโดย
ปราศจากกรรมก็เกี่ยวข้องกับตนหรือผู้อื่นได้ จึงมิควรจะกล่าวถึงโรคเป็นต้นที่เกิดจากกรรม
อันเกี่ยวกับสรรพสัตว์ ดังสารากในคัมภีร์วิสุทธิมรรคว่า
ยถา จตุทมฺปาเถ จปิเต ลภขมฺหิ สพฺพทิสาหิ อาคตา รสสตฺติโตมรปาสาณาทโย
นิปตนฺติ. เอวํ กาเยปิ สพฺพปทุททวา นิปตนฺติ.๑๓๖
“ลูกศร หอก โตมร และก้อนหินเป็นต้นที่มาจากทิศทั้งสี่ ย่อมตกไปสู่เป้าที่ตั้งไว้
ในทางสี่แพร่ง ฉันใด ภัยพิบัติทุกอย่างย่อมตกไปสู่ร่างกาย ฉันนั้น”
ประชาชนในแว่นแคว้นที่เกิดภัยพิบัติเหล่านั้น ถ้าไม่ฉลาดในการดูแล การรักษา
และการหลีกเลี่ยง ทั้งกรรมของพวกเขาก็อ่อนกำลัง ภัยที่เกิดขึ้นจะหนักมาก ถึงแม้ว่า
พวกเขาจะปราศจากกรรมตัดรอนก็พ้นจากภัยนั้นไม่ได้ ย่อมประสบทุกข์คือความตายหรือ
ทุกข์เจียนตาย แม้กุศลกรรมก็ห้ามโรคภัยไข้เจ็บหรืออาชญากรรมที่มีกำลังกว่าอันเกิดจากเหตุ
อย่างใดอย่างหนึ่งไม่ได้ โรคเป็นต้นย่อมกำจัดกุศลกรรมแล้วดำเนินไป เหมือนน้ำไม่อาจ
ดับไฟที่มีกำลังมากกว่าตน แต่ไฟดับน้ำแล้วดำเนินไปอยู่ ฉันใด ข้อนี้ก็มีอุปไมยฉันนั้น
การที่กรรมของเหล่าสัตว์มีกำลังน้อย พึงแสดงด้วยนิเทศของชราสูตรในคัมภีร์
มหานิเทศ และในนิเทศของคำว่า อายุทุพพลโต (เพราะอายุมีกำลังน้อย) ในมรณสตินิเทศ
ของคัมภีร์วิสุทธิมรรค ดังสารกเป็นต้นว่า
อายุ นาเมตํ อพฺพลํ ทุพพล์. ตถา หิ สตฺตานํ ชีวิตํ อสฺทาสปสาสสูปนิพนฺธญฺเจว
อิริยาปถุปนิพนฺธญฺจ สีตุณหุปนิพนฺธญฺจ มหาภูตุปนิพนฺธญฺจ อาหารุปนิพนฺธญฺจ.๑๓๗