ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
“อายุนี้ไม่มีกำลัง มีกำลังน้อย ความจริงชีวิตของเหล่าสัตว์เนื่องด้วยลมหายใจ
เข้าออก อิริยาบถ ความเย็นความร้อน มหาภูตรูป และอาหาร”
เช่นเดียวกันนี้ การที่กรรมมีกำลังน้อยย่อมประจักษ์ด้วยนิเทศของคำว่า
กายพหุสาธารณโต๑๓๗
“เพราะร่างกายเนื่องด้วยบุคคลจำนวนมาก”
อนิมิตตโต๑๓๘
“เพราะความตายไม่มีนิมิตหมาย”
เมื่อพระบาลีและอรรถกถา๑๓๙ กล่าวว่าอายุขัยที่เกิดจากกรรมมีกำลังน้อยเหมือน
หยาดน้ำบนยอดหญ้า การที่กรรมมีกำลังน้อยก็เป็นอันกล่าวไว้[โดยปริยาย]
โปรดเชื่อข้อความที่เกี่ยวกับกรรมอย่างนี้ มิฉะนั้นแล้วก็ควรมีความเห็นผิดว่า
ทุกอย่างเกิดจากกรรมเก่า ดังพระพุทธวจนะว่า
อิเธกจฺโจ สมโณ วา พราหฺมโณ วา เอวํวาที โหติ เอวํทิฏฐี. ยํ กิญจายํ ปุริสปุคฺคโล
ปฏิสํเวเทติ สุขํ วา ทุกขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา. สพฺพํ ตํ ปุพฺเพกตเหตุ.๑๔๐
“สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลกนี้มีวาจาอย่างนี้ มีทัศนะอย่างนี้ว่าบุรุษนี้
ย่อมเสวยสุข ทุกข์ หรือความไม่สุขไม่ทุกข์อย่างใดอย่างหนึ่ง การเสวยทั้งหมดนั้นมีเหตุ
คือกรรมเก่า”
ข้อความนี้ปรากฏโดยพิสดารด้วยเหตุ ๓ อย่าง [น้ำดี เสมหะ และลม] ในคัมภีร์
มิลินทปัญหา๑๔๒ การเสียชีวิตที่ดำเนินไปด้วยเหตุหลายพันอย่างตามที่กล่าวแล้ว ก็นับเข้า
ในการเสียชีวิตด้วยกรรมตัดรอนเหมือนกับความตายในกาลอันไม่สมควร
(๑๗๐) ในคัมภีร์วิภาวนีกล่าวว่า “การเสียชีวิตด้วยกรรมตัดรอนนี้ไม่มีแก่สัตว์นรก
ชนชาวอุตตรกุรุทวีป และเทวดาบางตน”