ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
(ประมวลรูป)
๑. พระอนุรุทธอาจารย์ได้แสดงจิตกับเจตสิกด้วย[การจำแนกเป็น]ประเภทและ
[แสดง]ความเป็นไปดังนี้แล้ว บัดนี้ จะแสดงรูปซึ่งมาถึง[ในที่นี้] จึงกล่าวคาถาแรก
ในคาถานั้น คำว่า เอตตาวะ คือ คำเพียงเท่านี้, [ข้าพเจ้าได้จำแนกธรรมคือจิต
และเจตสิก พร้อมทั้งจำแนกเป็นประเภทและแสดงความเป็นไปไว้]เพียงเท่านี้
อีกนัยหนึ่ง คำนี้เป็นบทนิบาต
[ตามนัยแรกคำว่า เอตตาวะ สำเร็จรูปมาจาก เอต ศัพท์ + วนตุ ปัจจัยในปริมาณตัทธิต
มีรูปวิเคราะห์ว่า เอต ปริมาณํ อสฺสาติ เอตฺตาวาํ (เอตตาวะ คือ คำเพียงเท่านี้) ส่วนตามนัยที่ ๒ เป็น
บทนิบาตที่แยกรากศัพท์และวิเคราะห์ตามหลักภาษาไม่ได้]
หิ ศัพท์เป็นไปในการทำบทให้เต็ม
[บทนิบาต เช่น หิ จ ปน เป็นต้น ในบางแห่งทำหน้าที่ปทปูรณะ คือ ทำให้บทสละสลวย
ไม่มีความหมายใดๆ]
คำว่า ปเภทปวัตติ คือ ประเภทและความเป็นไป
คำว่า สัปปเภทปวัตติกะ คือ จิตและเจตสิกที่มีประเภทและความเป็นไป