ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล
อีกนัยหนึ่ง ฆานะ คือ รูปทำให้ผู้สูดดมรับกลิ่น
[คำว่า ฆาน มีความหมาย ๒ ประการ คือ
- รูปรับกลิ่น = ฆายตีติ ฆาน์ (กัตตุสารนะ)
- รูปทำให้ผู้สูดดมรับกลิ่น = ฆายนุตฺติ เอเตนาติ ฆาน์ หรือ ฆายิยนฺติ เอเตนาติ ฆาน์
(กรณสารนะ)]
ชิวหา คือ รูปเรียกธสอันเป็นเหตุของชีวิต เพราะน้อมไปในรสอันเป็นเหตุของ
ชีวิตที่เรียกว่า ชีวิตะ
อีกนัยหนึ่ง ชิวหา คือ รูปนำชีวิตไป
อีกนัยหนึ่ง ชิวหา คือ รูปทำให้เหล่าสัตว์นำชีวิตไป กล่าวคือ ทำให้เป็นไปได้
เพราะให้สำเร็จการดำเนินไปของชีวิต
อีกนัยหนึ่ง คำว่า ชีติ คือ ความชนะ หรือความแพ้
ชิวหา คือ รูปนำความชนะหรือความแพ้ หรือทำให้เหล่าสัตว์นำความชนะหรือ
ความแพ้ [คือเป็นเหตุให้ได้รับผลดีหรือผลเสีย] หมายถึง ชิวหาประสาทพร้อมทั้งสัณฐาน
[ลิ้น] ดังพระพุทธวจนะว่า
ปุริสสฺส หิ ชาตสฺส กุทารี ชายเต มุเข
ยาย ฉินฺทติ อตฺตานํ นโร ทุพภาสิตํ ภณ.์
“มีดพร้า[คือลิ้น]ย่อมเกิดในปากของบุรุษ เป็นสิ่งเชือดเฉือน
นรชนผู้กล่าวผรุสวาทอยู่”
[คำว่า ชิวหา มีความหมาย ๕ ประการ คือ
- รูปเรียกธสอันเป็นเหตุของชีวิต = ชีตํ อวหายตีติ ชิวหา (ชีวิต บทหน้า + อา บท
หน้า + วุเห ธาตุ = เรียก + อ ปัจจัย)
- รูปนำชีวิตไป = ชีตํ วหตีติ ชิวหา (ชีวิต บทหน้า + วห ธาตุ + อ ปัจจัยในกัตตุ-
สารนะ)]