Paramatthadipani

คัมภีร์ปรมัตถทีปนี

ฉบับ พระคันธสาราภิวงศ์ แปล

ลำดับของการเกิดเป็นน้ำใสที่เกิดขึ้นครั้งแรกเป็นต้น[ในครรภ์] ตรัสไว้ในสังยุตตนิกาย ดังพระพุทธวจนะว่า

ปฐมํ กลลํ โหติ          กลลา โหติ อพุพุทํ
อพุพุททา ชายเต เปสิ          เปสิยา นิพพตฺตเต ฆโน
ฆนา ปสาขา ชายเนฺต          เกสา โลมา นขาปิจ.๘๕

“น้ำใสเกิดขึ้นก่อน จากน้ำใสเป็นฟองน้ำใส จากฟองน้ำใสเป็นชิ้นเนื้อ จากชิ้นเนื้อเป็นก้อนเนื้อ จากก้อนเนื้อเป็นปุ่มใหญ่ ๕ ปุ่ม ต่อจากนั้นมีผม ขน และเล็บเกิดขึ้น”

ในคัมภีร์อรรถกถากล่าวว่า

ตตฺถ ปฐมุนฺติ ปจเมน ปฏิสนฺธิวิญญาเณน ติสฺโสติ วา ผุสฺโสติ วา นามํ นตุถิ. อถ โข ตีหิ ชาติอุณฺณสู้หิ กตสฺตตฺคเค สณฺจิตเตลพินฺทุปมาณํ กลลํ โหติ. ยํ สนฺธาย วุตฺตํ
“ติลเตลสฺส ยถา พินฺทุ          สปฺปิมณฺโถ อนาวิโล
เอวํ วณฺณปฏิกาคำ          กลลํ สมปวุจุจตี”ติ.

กลลา โหติ อพุพุทนฺติ ตสฺมา กลลา สตฺตาหจจเยน ม่สโว นอุทกณฺณ์ อพุพุทํ นาม โหติ, กลลนุติ นามํ อนุตรธายติ. วุตฺตมปิ เจตํ

“สตฺตาหํ กลลํ โหติ          ปริปกกํ สมูหตํ
วิวตฺตมานํ ตพฺภาว์          อพุพุทํ นาม ชายตี”ติ.

อพุพุททา ชายเต เปสีติ ตสฺมาปิ อพุพุททา สตฺตาหจจเยน วิลีนติปุสทิสา เปสิ นาม สณฺชายติ. สา มริจผาณิเตน ทีเปตพฺพป. คามทารกา หิ สุปกุกานิ มริจานิ คเหตุวา สาฎกนตุเร น ภณฺทิกํ กตฺวา ปีเพตุวา มณฺฑ์ อาหาย กปลา ปกุขิปตุวา อตฺตเป รปเป็น. ตํ สุกขมานํ สุกขมานํ สพฺพภาเคหิ มจุจติ. เอวรูปา เปสิ โหติ. อพุพุทนฺติ นามํ อนุตรธายติ. วุตฺตมปิ เจตํ

“สตฺตาหํ อพุพุทํ โหติ          ปริปกกํ สมูหตํ
วิวตฺตมานํ ตพฺภาว์          เปสิ นาม ปชายตี”ติ.

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka