รูปารูปํ อรูปสฺส ยถารหํ สหชาตอญฺญมญฺญนิสฺสยินฺทฺริยอตฺถิอวิคตวเสน ฉธา ปจฺจโย โหติ.
“รูปและนามเป็นปัจจัยแก่นาม ๖ อย่างตามสมควร ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย อัญญมัญญปัจจัยนิสสยปัจจัยอินทริยปัจจัย อัตถิปัจจัย และอวิคตปัจจัย”
รูปารูปํ รูปสฺส ยถารหํ สหชาตนิสฺสยอตฺถิอวิคตวเสน จตุธา ปจฺจโย โหติ.
“รูปและนามเป็นปัจจัยแก่รูป๔อ ย่างตามสมควร ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย นิสสยปัจจัยอัตถิปัจจัย และอวิคตปัจจัย”
รูปารูปํ รูปสฺสาติ นตฺถิ.
“รูปและนามที่เป็นปัจจัยแก่รูป หามีไม่”
๑๓๙๘. อุโภปิ รูปธมฺมสฺสจ ตุธา โหนฺติ ปจฺจยา
ฉพฺพิธา นามธมฺมสฺสมิสฺสกสฺส น กิญฺจิ ตุ.
“รูปและนามทั้งสองเป็นปัจจัยแก่รูปธรรม ๔ อย่าง เป็นปัจจัยแก่นามธรรม ๖ อย่าง แต่ไม่เป็นปัจจัยแก่รูปนามที่เกิดร่วมกันแต่อย่างใด”
จำแนกปัจจัย ๒๔ เป็นรูปและนาม
เอเตสุปน ปจฺจเยสุกติรูปา, กติอรูปา, กติมิสฺสกาติ.ปุเรชาตปจฺจโย เอโก รูป-ธมฺโมว. เหตุอนนฺตรสมนนฺตรปจฺฉาชาตาเสวนกมฺมวิปากฌานมคฺคสมฺปยุตฺตนตฺถิวิคตานํ วเสน ทฺวาทส ปจฺจยา อรูปธมฺมาว. เสสา ปน เอกาทส ปจฺจยา รูปารูปมิสฺสกาติเวทิตพฺพา.
“ถามว่า : ในบรรดาปัจจัยเหล่านี้ ปัจจัยไหนเป็นรูป ปัจจัยไหนเป็นนาม ปัจจัย ไหนเป็นรูปนามเกิดร่วมกัน ตอบว่า: ปุเรชาตปัจจัยเป็นรูปอย่างเดียว ปัจจัย๑ ๒อ ย่างด้วยอำนาจของเหตุปัจจัยอ นันตรปัจจัย สมนันตรปัจจัยปัจฉา-ชาตปัจจัย อาเสวนปัจจัย กรรมปัจจัยวิปากปัจจัย ฌานปัจจัย มรรคปัจจัยสัมปยุตตปัจจัย