นัตถิปัจจัย และวิคตปัจจัย เป็นนามอย่างเดียว ปัจจัย ๑๑ อย่างอื่นเป็นปัจจัยผสมรูปนาม”
จำแนกปัจจัย ๒๔ โดยกาล
ปุน กาลวเสน เหตุสหชาตอญฺญมญฺญนิสฺสยปุเรชาตปจฺฉาชาตวิปากาหารินฺทฺริย-ฌานมคฺคสมฺปยุตฺตวิปฺปยุตฺตอตฺถิอวิคตานํ วเสน ปนฺนรส ปจฺจยา ปจฺจุปฺปนฺนาว โหนฺติ. อนนฺตรสมนนฺตราเสวนนตฺถิวิคตปจฺจยา อตีตาว. กมฺมปจฺจโย อตีโต วา โหติปจฺจุปฺปนฺโน วา. อารมฺมณาธิปติอุปนิสฺสยปจฺจยา ปน ติกาลิกา โหนฺติ กาลวินิมุตฺตา จ.
“เมื่อจำแนกโดยกาล ปัจจัย ๑๕ อย่างด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย สหชาตปัจจัย อัญญมัญญปัจจัย นิสสยปัจจัย ปุเรชาตปัจจัย ปัจฉาชาตปัจจัย วิปากปัจจัย อาหารปัจจัย อินทริยปัจจัย ฌานปัจจัย มรรคปัจจัย สัมปยุตตปัจจัย วิปปยุตตปัจจัย อัตถิปัจจัย และ อวิคตปัจจัยเ ป็นปัจจุบันอย่างเดียว ปัจจัยทั้งหลาย คืออ นันตรปัจจัย สมนันตรปัจจัย อาเสวนปัจจัยนัตถิปัจจัย และ วิคตปัจจัยเ ป็นอดีตอย่างเดียว กรรมปัจจัยเป็นอดีตหรือปัจจุบัน อารัมมณปัจจัย อธิปติปัจจัย และอุปนิสสยปัจจัย มีในกาลทั้ง ๓ และพ้นจากกาล”
๑๓๙๙. ปจฺจุปฺปนฺนาว โหนฺเตตฺถป จฺจยา ทส ปญฺจ จ
อตีตา เอว ปญฺเจโก เทฺวกาลิโกว ทสฺสิโต
ตโย ติกาลิกา เจว วินิมุตฺตาปิ กาลโต.
“ในบรรดาปัจจัยเหล่านี้ ปัจจัย ๑๕ อย่างเป็นปัจจุบัน ปัจจัย ๕ อย่างเป็นอดีต ปัจจัยเดียวมีในกาล ๒ ปัจจัย ๓ อย่างมีในกาล ๓ และพ้นจากกาล”
สพฺเพ ปนิเม จตุวีสติปจฺจยา ยถารหํ อารมฺมณูปนิสฺสยกมฺมอตฺถิปจฺจยานํ วเสน จตูสุปจฺจเยสุสงฺคหํ คจฺฉนฺตีติ เวทติพฺพา.