อธิกรณ์ และอธิกรณสมถะ

ภาพรวม · Overview

อธิกรณ์ในพระวินัย

อธิกรณ์ คือปัญหาที่เกิดขึ้นในหมู่สงฆ์ ซึ่งจำเป็นต้องสะสางจัดการให้เรียบร้อย ตามพระธรรมวินัย แบ่งเป็น 4 ประเภท และมีอธิกรณสมถะ 7 อย่างเป็นวิธีระงับ เพื่อให้สงฆ์วินิจฉัยและแก้ไขข้อขัดข้องอย่างเป็นระเบียบ

สาระสำคัญ

อธิกรณ์ คือปัญหาที่เกิดขึ้นในหมู่สงฆ์ ซึ่งจำเป็นต้องสะสางจัดการให้เรียบร้อยตามพระธรรมวินัย
อธิกรณ์แบ่งเป็น 4 ประเภท คือ วิวาทาธิกรณ์ อนุวาทาธิกรณ์ อาปัตตาธิกรณ์ และกิจจาธิกรณ์
อธิกรณสมถะ คือวิธีระงับอธิกรณ์ มี 7 อย่าง ใช้เป็นหลักในการจัดการข้อขัดข้องในหมู่สงฆ์

อธิกรณ์ · Cases

อธิกรณ์ 4 ประเภท

ดูอ้างอิงพระวินัยปิฎก

1

วิวาทาธิกรณ์

การเถียงกันเกี่ยวกับพระธรรมวินัย
2

อนุวาทาธิกรณ์

การโจทหรือกล่าวหากันด้วยอาบัติ
3

อาปัตตาธิกรณ์

การต้องอาบัติ การปรับอาบัติ และการแก้ไขตัวให้พ้นจากอาบัติ
4

กิจจาธิกรณ์

กิจธุระต่าง ๆ ที่สงฆ์จะต้องทำ เช่น ให้อุปสมบท ให้ผ้ากฐิน

อธิกรณสมถะ · Settlement

อธิกรณสมถะ 7 อย่าง

ดูอ้างอิงพระวินัยปิฎก

1

สัมมุขาวินัย

วิธีตัดสินที่พึงทำในที่พร้อมหน้าสงฆ์ ธรรม และวัตถุ
2

สติวินัย

วิธีตัดสินที่ยกสติขึ้นเป็นหลัก
3

อมูฬหวินัย

วิธีตัดสินที่ให้แก่ภิกษุผู้หายเป็นบ้าแล้ว
4

ปฏิญญาตกรณะ

วิธีตัดสินโดยปรับโทษตามคำสารภาพ
5

เยภุยยสิกา

วิธีตัดสินโดยอาศัยเสียงข้างมาก
6

ตัสสปาปิยสิกา

วิธีตัดสินโดยปรับโทษแก่ผู้ทำความผิด
7

ติณวัตถารกะ

วิธีตัดสินโดยวิธียอมความ ตามศัพท์แปลว่า ระเบียบดังกลบไว้ด้วยหญ้า