Satta Visuddhi

วิสุทธิ 7

Seven Stages of Purification

7 วิสุทธิศีล สมาธิ ปัญญาวิปัสสนากรรมฐาน

ลำดับแห่งความหมดจด

วิสุทธิ 7 คือความหมดจดที่พัฒนาเป็นลำดับจากการรักษาศีล การทำจิตให้ตั้งมั่น และการเจริญปัญญารู้รูปนามตามความเป็นจริง จนถึงมรรคญาณที่ประจักษ์พระนิพพาน ลำดับทั้ง 7 เกื้อกูลต่อเนื่องกัน มิใช่ธรรมที่แยกขาดจากกัน

วิสุทธิ 7 ประการ

1

สีลวิสุทธิ

Sīla-visuddhi

ความหมดจดแห่งศีล คือความสำรวมกายและวาจาให้เรียบร้อย เป็นพื้นฐานที่ทำให้จิตไม่เดือดร้อนและพร้อมเจริญสมาธิ

2

จิตตวิสุทธิ

Citta-visuddhi

ความหมดจดแห่งจิต ได้แก่สมาธิที่พ้นจากนิวรณ์ มีขณิกสมาธิ อุปจารสมาธิ หรืออัปปนาสมาธิเป็นกำลังแก่การเจริญปัญญา

3

ทิฏฐิวิสุทธิ

Diṭṭhi-visuddhi

ความหมดจดแห่งความเห็น ด้วยปัญญากำหนดแยกนามและรูปตามสภาวะ ข้ามพ้นความเห็นผิดว่านามรูปเป็นตัวตนหรือสัตว์บุคคล

4

กังขาวิตรณวิสุทธิ

Kaṅkhāvitaraṇa-visuddhi

ความหมดจดด้วยการข้ามพ้นความสงสัย เมื่อปัญญารู้เหตุปัจจัยของนามรูปทั้งในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต

5

มัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิ

Maggāmaggañāṇadassana-visuddhi

ความหมดจดแห่งญาณที่รู้ว่าอะไรเป็นทางและมิใช่ทาง สามารถแยกวิปัสสนาที่ถูกต้องออกจากวิปัสสนูปกิเลสซึ่งอาจทำให้หลงยึด

6

ปฏิปทาญาณทัสสนวิสุทธิ

Paṭipadāñāṇadassana-visuddhi

ความหมดจดแห่งญาณที่รู้ทางดำเนิน ตั้งแต่อุทยัพพยญาณที่แก่กล้าไปจนถึงอนุโลมญาณ เห็นสังขารตามไตรลักษณ์เป็นลำดับ

7

ญาณทัสสนวิสุทธิ

Ñāṇadassana-visuddhi

ความหมดจดแห่งญาณทัสสนะ ได้แก่มัคคญาณทั้ง 4 ที่มีพระนิพพานเป็นอารมณ์ ทำกิจในอริยสัจและกำจัดกิเลสตามลำดับมรรค

วิสุทธิ 7 กับศีล สมาธิ และปัญญา

1

ศีล

สีลวิสุทธิเป็นรากฐานของการฝึก ทำให้ความประพฤติเรียบร้อยและเกิดความไม่เดือดร้อนใจ

1

สมาธิ

จิตตวิสุทธิทำจิตให้ตั้งมั่นและมีกำลัง เพียงพอสำหรับรู้รูปนามตามความเป็นจริง

5

ปัญญา

วิสุทธิ 5 ขั้นตั้งแต่ทิฏฐิวิสุทธิจนถึงญาณทัสสนวิสุทธิ เป็นลำดับการเจริญปัญญาสู่มรรคผล

วิสุทธิแต่ละขั้นอาศัยขั้นก่อนหน้าเป็นพื้นฐาน การศึกษาลำดับญาณควรดำเนินควบคู่กับการปฏิบัติอย่างถูกต้องและคำแนะนำจากครูกรรมฐานผู้มีความรู้

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka