ทวารสังคหะ

ประตูตาเป็นช่องทางของจักขุทวารวิถี เมื่อรูปกระทบจักขุปสาท จิตในวิถีจึงเกิดขึ้นรับรู้อารมณ์ตามลำดับ

ประตูหูเป็นช่องทางของโสตทวารวิถี เมื่อเสียงกระทบโสตปสาท จิตจึงเกิดขึ้นรับเสียงเป็นอารมณ์

ประตูจมูกเป็นช่องทางของฆานทวารวิถี เมื่อกลิ่นกระทบฆานปสาท จิตจึงเกิดขึ้นรับกลิ่นเป็นอารมณ์

ประตูลิ้นเป็นช่องทางของชิวหาทวารวิถี เมื่อรสกระทบชิวหาปสาท จิตจึงเกิดขึ้นรับรสเป็นอารมณ์

ประตูกายเป็นช่องทางของกายทวารวิถี รับความแข็ง–อ่อน ร้อน–เย็น และไหว–ตึงที่กระทบกายปสาท

ประตูใจคือภวังคจิต เป็นช่องทางของมโนทวารวิถีซึ่งรับอารมณ์ปัจจุบัน อดีต อนาคต กาลวิมุตติ และบัญญัติได้

น้อมจิตสู่อารมณ์และทำหน้าที่อาวัชชนะในมโนทวารวิถี

นับในกลุ่มจิตที่เกิดทางมโนทวารได้ตามหน้าที่และอารมณ์ที่เหมาะสม

ทำหน้าที่ชวนะในกามภูมิ ทั้งอกุศล กุศล และกิริยา

มหัคคตจิตฝ่ายกุศลและกิริยา 18 กับโลกุตตรจิต 8 เกิดได้เฉพาะทางมโนทวาร

เกิดทางมโนทวารในหน้าที่ตทาลัมพนะ และเกิดพ้นทวารในหน้าที่ปฏิสนธิ ภวังค์ และจุติ

ทวิปัญจวิญญาณ 10 เกิดเฉพาะทวารของตน และอัปปนาชวนจิต 26 เกิดเฉพาะมโนทวาร

ปัญจทวาราวัชชนจิต 1 และสัมปฏิจฉนจิต 2 เกิดได้ทางปัญจทวารทั้ง 5 แต่ไม่เกิดทางมโนทวาร

โสมนัสสันตีรณจิต 1 มโนทวาราวัชชนจิต 1 และกามชวนจิต 29 เกิดได้ทางทวารทั้ง 6

อุเบกขาสันตีรณจิต 2 และมหาวิบากจิต 8 เกิดในวิถีทางทวารได้ และเกิดพ้นทวารได้ตามหน้าที่

มหัคคตวิบากจิต 9 เกิดเป็นปฏิสนธิ ภวังค์ และจุติ จึงไม่อาศัยทวารรับอารมณ์ใหม่

เกิดพ้นทวารได้เมื่อทำหน้าที่ปฏิสนธิ ภวังค์ และจุติในอเหตุกภูมิ

เกิดพ้นทวารในกามสุคติ เมื่อทำหน้าที่ปฏิสนธิ ภวังค์ และจุติ

รูปาวจรวิบาก 5 และอรูปาวจรวิบาก 4 เกิดพ้นทวารตามภูมิของปฏิสนธิ