กายคตาสติสูตร

สรุปเนื้อหา กายคตาสติสูตร โดยย่อ

กายคตาสติสูตร (Kayagata-sati Sutta) เป็นพระสูตรสำคัญในพระไตรปิฎก (พระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ เล่มที่ ๑๒ พระสูตรที่ ๑๑๙) ว่าด้วยการเจริญสติและปัญญาในการพิจารณากายอย่างต่อเนื่องและละเอียดถี่ถ้วน

แก่นแท้ของสูตรนี้คือการนำใจเข้ามาตั้งมั่นพิจารณาอยู่ในกาย ไม่ว่าจะอยู่ในอิริยาบถใดๆ หรือกำลังทำสิ่งใด โดยมีหลากหลายวิธีปฏิบัติ เช่น การพิจารณาลมหายใจเข้าออก (อานาปานสติ), การรับรู้อิริยาบถทั้งสี่ (ยืน เดิน นั่ง นอน), การพิจารณาส่วนประกอบ ๓๒ อย่างของร่างกาย (ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง เนื้อ เอ็น กระดูก ฯลฯ) รวมถึงการพิจารณาธาตุทั้งสี่ และอสุภกรรมฐาน (การพิจารณาซากศพ) เพื่อให้เห็นความไม่เที่ยงแท้ของร่างกาย

จุดมุ่งหมายคือการพัฒนาความสงบ (สมถะ) และปัญญา (วิปัสสนา) เพื่อให้เห็นแจ้งในความเป็นจริงว่าร่างกายเป็นเพียงสิ่งปรุงแต่ง ไม่ใช่ตัวตนที่ยั่งยืน ไม่ควรยึดมั่นถือมั่น อันนำไปสู่การละคลายกิเลสและบรรลุวิมุตติหลุดพ้นจากทุกข์

กายคตาสติจึงเป็นกรรมฐานที่สำคัญยิ่งในการฝึกฝนจิตให้มีสติปัญญา พัฒนาการเห็นแจ้งตามความเป็นจริง และเป็นรากฐานของการปฏิบัติธรรมในพระพุทธศาสนา