ฉบับ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ)
[๒๘๔] บัดนี้ ถึงลำดับการแสดงวิธีเจริญอาหารปฏิกูลสัญญา ซึ่งโดยย่อก็ขึ้นแสดงไว้อย่างนี้ว่า สัญญาอย่างหนึ่งซึ่งรองลำดับอรูปสมาบัติ ดังนี้
อาหาร ๔ อย่าง ในคำเหล่านั้น คำว่า อาหาร ได้แก่ สภาพซึ่งนำกำลังมาให้อาหารนั้นมี ๔ อย่าง คือ
๑. กวฬิงการาหาร อาหารที่ทำเป็นคำ ๆ
๒. ผัสสาหาร อาหารคือผัสสะ
๓. มโนสัญเจตนาหาร อาหารคือมโนสัญเจตนา
๔. วิญญาณาหาร อาหารคือวิญญาณ
ถามว่า ก็ในอาหารทั้ง ๔ นี้ อาหารอะไรนำผลอะไรมาบ้าง ? แก้ว่า กวฬิงการาหารนำรูปมีโอชาเป็นที่ ๘ มาให้ ผัสสาหารนำเวทนาทั้ง ๓ มาให้ มโนสัญเจตนาหารนำปฏิสนธิในภพทั้ง ๓ มาให้ วิญญาณาหารนำนามรูปในขณะถือปฏิสนธิมาให้
ในอาหารเหล่านั้น ความโคจรเป็นภัยสำหรับกวฬิงการาหาร การเข้าไปใกล้เป็นภัยในผัสสาหาร การก่อให้เกิดเป็นภัยในมโนสัญเจตนาหาร ปฏิสนธิเป็นภัยในวิญญาณาหาร