ปัจจัย( ปัจจัยที่เป็นอินทรีย์) ฌานปัจจัย( ปัจจัยที่เป็นฌาน) มรรคปัจจัย( ปัจจัยที่เป็นมรรค) สัมปยุตตปัจจัย( ปัจจัยที่มาประกอบ) วิปปยุตตปัจจัย( ปัจจัยที่มิได้มาประกอบ) อัตถิปัจจัย (ปัจจัยที่มีอยู่)นัตถิปัจจัย( ปัจจัยที่ไม่มี)วิคตปัจจัย( ปัจจัยที่ปราศจาก) อวิคตปัจจัย( ปัจจัย ที่ไม่ปราศจาก)”
ตตฺถ เหตุปจฺจโยติโลโภ โทโส โมโห อโลโภ อโทโส อโมโหติอิเม ฉ ธมฺมา เหตุ-ปจฺจยา. อารมฺมณปจฺจโยติสพฺพโลกิยโลกุตฺตรํ ยํ ยํ ธมฺมํ อารพฺภเ ยเ ยธ มฺมา อุปฺปชฺชนฺติ จิตฺตเจตสิกา ธมฺมา, เต เต ธมฺมา เตสํ เตสํ ธมฺมานํ อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย.
“เหตุปัจจัย คือ ธรรม ๖ อย่างอันได้แก่ โลภะ โทสะ โมหะ อโลภะ อโทสะ และ อโมหะ อารัมมณปัจจัย คือ ธรรมที่เป็นจิตและเจตสิกเหล่าใดย่อมเกิดขึ้นปรารภธรรมใดๆ ที่เป็นโลกิยะและโลกุตตระทั้งหมด ธรรมเหล่านั้น[ที่เป็นโลกิยะและโลกุตตระ]เป็นปัจจัยแก่ ธรรม[จิตและเจตสิก]นั้นๆ โดยความเป็นอารัมมณปัจจัย”
อธิปติปจฺจโยติเอตฺถ สหชาตาธิปติอารมฺมณาธิปติวเสน ทุวิโธ. ตตฺถ สหชาตาธิ-ปติฉนฺทจิตฺตวีริยวีมํสาวเสน จตุพฺพิโธ. อารมฺมณาธิปติปน โทมนสฺสวิจิกิจฺฉุทฺธจฺจกิริยาพฺยา-กตากุสลวิปาเก จ อนิฏฺฐสมฺมตญฺจ รูปํ ฐเปตฺวา อวเสสํ. อนนฺตรปจฺจโยติ อนนฺตรนิรุทฺธา จิตฺตเจตสิกา ธมฺมา. ตถา สมนนฺตรปจฺจโยปิ.
“อธิปติปัจจัย มี ๒ อย่างโดยจำแนกเป็นสหชาตาธิปติและอารัมมณาธิปติ (ก) สหชาตาธิปติ มี ๔ อย่างโดยจำแนกเป็นฉันทะ วิริยะ จิตตะ และวิมังสา (ข) อารัมมณาธิปติหมายถึง ธรรมที่เหลือจากโทมนัสวิจิกิจฉา อุทธัจจะ กิริยา-พยากฤต อกุศลวิบาก และรูปที่สมมุติว่าไม่น่าชอบใจ อนันตรปัจจัย คือ ธรรมอันได้แก่จิตและเจตสิกที่ดับไปโดยไม่มีธรรมอื่นมาคั่น สมนันตรปัจจัยก็เช่นเดียวกัน”
[ฎีกาใหม่กล่าวว่า อารัมมณาธิปติตามมติของคัมภีร์อภิธัมมาวตาร คือนิปผันนรูป๑ ๘ที่ น่าชอบใจ, จิต ๕๘ ดวง เว้นโทสมูลจิต ๒ โมหมูลจิต๒อ กุศลวิปากจิต๗กิริยาจิต ๒๐, เจตสิก๔ ๗