Dasa Anussati

อนุสสติ 10

Ten Recollections

10 อนุสสติระลึก เนือง ๆสมถกรรมฐาน

อารมณ์สำหรับระลึกถึงเนือง ๆ

อนุสสติ คือ การระลึกถึงอารมณ์ที่เกื้อกูลแก่กุศลอย่างต่อเนื่อง ทำให้จิตออกจากความฟุ้งซ่าน ความเศร้าหมอง และความประมาท อารมณ์อนุสสติมี 10 ประการ ครอบคลุมการระลึกถึงพระรัตนตรัย คุณธรรม ความตาย กาย ลมหายใจ และความสงบแห่งพระนิพพาน

อนุสสติ 10 ประการ

1

พุทธานุสสติ

Buddhānussati

ระลึกถึงพระพุทธคุณ เช่น ความเป็นพระอรหันต์ ผู้ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เอง และผู้รู้แจ้งโลก

2

ธัมมานุสสติ

Dhammānussati

ระลึกถึงพระธรรมคุณว่าเป็นธรรมที่ตรัสไว้ดีแล้ว ผู้ปฏิบัติพึงเห็นเอง และให้ผลไม่จำกัดกาล

3

สังฆานุสสติ

Saṅghānussati

ระลึกถึงพระสังฆคุณ คือพระอริยสงฆ์ผู้ปฏิบัติดี ปฏิบัติตรง ปฏิบัติเพื่อรู้ธรรม และปฏิบัติสมควร

4

สีลานุสสติ

Sīlānussati

ระลึกถึงศีลของตนที่ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไปเพื่อสมาธิและความไม่เดือดร้อนใจ

5

จาคานุสสติ

Cāgānussati

ระลึกถึงการสละ การให้ และความยินดีในการแบ่งปันของตน เพื่อทำจิตให้ปราศจากความตระหนี่

6

เทวตานุสสติ

Devatānussati

ระลึกถึงคุณธรรมที่ทำให้เป็นเทวดา เช่น ศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ และปัญญา แล้วพิจารณาคุณเหล่านั้นในตน

7

มรณานุสสติ

Maraṇānussati

ระลึกถึงความตายว่าไม่แน่นอน แต่การสิ้นชีวิตเป็นสิ่งแน่นอน เพื่อให้เกิดความไม่ประมาท

8

กายคตาสติ

Kāyagatāsati

ตั้งสติพิจารณากาย โดยเฉพาะอาการ 32 เพื่อเห็นกายเป็นเพียงส่วนประกอบและลดความสำคัญว่างาม

9

อานาปานสติ

Ānāpānassati

ตั้งสติรู้อยู่กับลมหายใจเข้าและลมหายใจออกตามที่ปรากฏ โดยไม่บังคับลมหายใจ

10

อุปสมานุสสติ

Upasamānussati

ระลึกถึงคุณของพระนิพพานซึ่งเป็นธรรมสงบ ระงับกิเลสและกองทุกข์ทั้งปวง

อารมณ์ที่ใช้ระลึก

3

ระลึกถึงรัตนะ

พุทธานุสสติ ธัมมานุสสติ และสังฆานุสสติ ทำจิตให้ผ่องใสด้วยคุณของพระรัตนตรัย

3

ระลึกถึงคุณธรรมในตน

สีลานุสสติ จาคานุสสติ และเทวตานุสสติ ทำให้เกิดความเชื่อมั่นในกุศลที่ได้อบรม

2

ระลึกเพื่อความไม่ประมาท

มรณานุสสติและกายคตาสติ ช่วยลดความประมาทและความยึดติดในร่างกาย

2

ระลึกเพื่อความสงบลึกซึ้ง

อานาปานสติทำจิตให้ตั้งมั่น ส่วนอุปสมานุสสติระลึกถึงความสงบแห่งพระนิพพาน

ระดับสมาธิที่เจริญได้

1

อนุสสติ 8

Upacāra-samādhi

พุทธานุสสติถึงมรณานุสสติ และอุปสมานุสสติ ทำให้จิตสงบได้ถึงอุปจารสมาธิ เพราะอารมณ์มีคุณและลักษณะหลากหลาย

2

กายคตาสติ

Paṭhama-jhāna

การกำหนดอาการ 32 อย่างถูกต้องสามารถทำอัปปนาสมาธิและปฐมฌานให้เกิดได้

3

อานาปานสติ

Rūpa-jhāna

การกำหนดลมหายใจอย่างต่อเนื่องสามารถพัฒนาจากอุปจารสมาธิไปสู่รูปฌานตามกำลังภาวนา

การเจริญอนุสสติควรรักษาความหมายของอารมณ์ให้ถูกต้องและไม่ท่องคำเพียงอย่างเดียว สำหรับกายคตาสติและอานาปานสติที่มุ่งสมาธิระดับลึก ควรศึกษากับครูกรรมฐานผู้มีความรู้

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka