Dasa Asubha

อสุภะ 10

Ten Foulness Meditation Subjects

10 อสุภะระงับ กามฉันทะสมถกรรมฐาน

การพิจารณาความไม่งามของร่างกาย

อสุภกรรมฐานเป็นอารมณ์สมถะที่พิจารณาร่างกายซึ่งปราศจากชีวิตในสภาพต่าง ๆ เพื่อแก้ความสำคัญหมายว่างาม ระงับกามฉันทะ และทำจิตให้ตั้งมั่น เนื้อหาแบ่งตามสภาพความเปลี่ยนแปลงและแตกสลายของร่างกายเป็น 10 ประการ

อสุภะ 10 ประการ

1

อุทธุมาตกอสุภะ

Uddhumātaka

พิจารณาร่างกายที่พองขึ้นหลังสิ้นชีวิต เพื่อละความสำคัญว่ารูปร่างงดงามและคงเดิม

2

วินีลกอสุภะ

Vinīlaka

พิจารณาร่างกายที่มีสีเปลี่ยนแปลงและคล้ำลง แสดงความแปรปรวนของผิวพรรณ

3

วิปุพพกอสุภะ

Vipubbaka

พิจารณาร่างกายที่มีน้ำเหลืองไหล เพื่อเห็นความไม่สะอาดซึ่งถูกปกปิดไว้เมื่อยังมีชีวิต

4

วิจฉิททกอสุภะ

Vicchiddaka

พิจารณาร่างกายที่ขาดหรือแยกออก ทำลายความเห็นว่าเป็นก้อนเดียวหรือเป็นตัวตนถาวร

5

วิกขายิตกอสุภะ

Vikkhāyitaka

พิจารณาร่างกายที่ถูกสัตว์กัดกิน แสดงว่ากายไม่อยู่ในอำนาจและไม่อาจรักษาสภาพเดิมไว้

6

วิกขิตตกอสุภะ

Vikkhittaka

พิจารณาส่วนต่าง ๆ ของร่างกายที่กระจัดกระจาย เพื่อคลายการยึดถือกายว่าเป็นหนึ่งเดียว

7

หตวิกขิตตกอสุภะ

Hatavikkhittaka

พิจารณาร่างกายที่ถูกทำลายและกระจัดกระจาย แสดงความแตกสลายของส่วนประกอบทั้งหลาย

8

โลหิตกอสุภะ

Lohitaka

พิจารณาร่างกายที่เปื้อนเลือด เพื่อคลายความติดข้องในสีสันและผิวพรรณของร่างกาย

9

ปุฬุวกอสุภะ

Puḷuvaka

พิจารณาร่างกายที่มีหนอนชอนไช แสดงความไม่สะอาดและการเป็นอาหารของสัตว์อื่น

10

อัฏฐิกอสุภะ

Aṭṭhika

พิจารณาโครงกระดูกหรือกระดูกที่เหลืออยู่ เพื่อเห็นกายว่าเป็นเพียงส่วนประกอบซึ่งเสื่อมสลาย

ประโยชน์ของการเจริญอสุภะ

1

ระงับกามฉันทะ

ช่วยลดความกำหนัดและความสำคัญหมายว่าร่างกายงดงามน่าหลงใหล

2

เห็นความไม่เที่ยง

ทำให้เห็นว่าร่างกายเปลี่ยนแปลง เสื่อม และแตกสลาย ไม่อยู่ในอำนาจบังคับ

3

คลายความยึดถือ

ช่วยให้พิจารณากายตามสภาพของส่วนประกอบ ไม่ยึดมั่นว่าเป็นเรา หรือเป็นของเรา

ภาวนาและนิมิต

1

บริกรรมภาวนา

Parikamma-bhāvanā

กำหนดอสุภารมณ์อย่างมีสติ และรักษาความหมายของความไม่งามไว้โดยไม่ปล่อยจิตไปสู่อารมณ์อื่น

2

อุคคหนิมิต

Uggaha-nimitta

ภาพอารมณ์ที่จิตจำได้ชัด ซึ่งยังคงลักษณะของสิ่งที่ใช้กำหนดอยู่

3

ปฏิภาคนิมิต

Paṭibhāga-nimitta

นิมิตที่ละเอียดและมั่นคงขึ้น เป็นอารมณ์ให้อุปจารสมาธิเจริญและนำไปสู่อัปปนาสมาธิ

อสุภกรรมฐานเป็นอารมณ์ที่มีกำลังและอาจไม่เหมาะกับสภาพจิตของทุกคน ควรเรียนและปฏิบัติภายใต้คำแนะนำของครูกรรมฐานผู้มีความรู้ หากเกิดความหวาดกลัว ความหดหู่ หรือความไม่สบายใจ ควรหยุดและปรึกษาครูผู้แนะนำ

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka