อุทธุมาตกอสุภะ
พิจารณาร่างกายที่พองขึ้นหลังสิ้นชีวิต เพื่อละความสำคัญว่ารูปร่างงดงามและคงเดิม
Ten Foulness Meditation Subjects
อสุภกรรมฐานเป็นอารมณ์สมถะที่พิจารณาร่างกายซึ่งปราศจากชีวิตในสภาพต่าง ๆ เพื่อแก้ความสำคัญหมายว่างาม ระงับกามฉันทะ และทำจิตให้ตั้งมั่น เนื้อหาแบ่งตามสภาพความเปลี่ยนแปลงและแตกสลายของร่างกายเป็น 10 ประการ
พิจารณาร่างกายที่พองขึ้นหลังสิ้นชีวิต เพื่อละความสำคัญว่ารูปร่างงดงามและคงเดิม
พิจารณาร่างกายที่มีสีเปลี่ยนแปลงและคล้ำลง แสดงความแปรปรวนของผิวพรรณ
พิจารณาร่างกายที่มีน้ำเหลืองไหล เพื่อเห็นความไม่สะอาดซึ่งถูกปกปิดไว้เมื่อยังมีชีวิต
พิจารณาร่างกายที่ขาดหรือแยกออก ทำลายความเห็นว่าเป็นก้อนเดียวหรือเป็นตัวตนถาวร
พิจารณาร่างกายที่ถูกสัตว์กัดกิน แสดงว่ากายไม่อยู่ในอำนาจและไม่อาจรักษาสภาพเดิมไว้
พิจารณาส่วนต่าง ๆ ของร่างกายที่กระจัดกระจาย เพื่อคลายการยึดถือกายว่าเป็นหนึ่งเดียว
พิจารณาร่างกายที่ถูกทำลายและกระจัดกระจาย แสดงความแตกสลายของส่วนประกอบทั้งหลาย
พิจารณาร่างกายที่เปื้อนเลือด เพื่อคลายความติดข้องในสีสันและผิวพรรณของร่างกาย
พิจารณาร่างกายที่มีหนอนชอนไช แสดงความไม่สะอาดและการเป็นอาหารของสัตว์อื่น
พิจารณาโครงกระดูกหรือกระดูกที่เหลืออยู่ เพื่อเห็นกายว่าเป็นเพียงส่วนประกอบซึ่งเสื่อมสลาย
ช่วยลดความกำหนัดและความสำคัญหมายว่าร่างกายงดงามน่าหลงใหล
ทำให้เห็นว่าร่างกายเปลี่ยนแปลง เสื่อม และแตกสลาย ไม่อยู่ในอำนาจบังคับ
ช่วยให้พิจารณากายตามสภาพของส่วนประกอบ ไม่ยึดมั่นว่าเป็นเรา หรือเป็นของเรา
กำหนดอสุภารมณ์อย่างมีสติ และรักษาความหมายของความไม่งามไว้โดยไม่ปล่อยจิตไปสู่อารมณ์อื่น
ภาพอารมณ์ที่จิตจำได้ชัด ซึ่งยังคงลักษณะของสิ่งที่ใช้กำหนดอยู่
นิมิตที่ละเอียดและมั่นคงขึ้น เป็นอารมณ์ให้อุปจารสมาธิเจริญและนำไปสู่อัปปนาสมาธิ
อสุภกรรมฐานเป็นอารมณ์ที่มีกำลังและอาจไม่เหมาะกับสภาพจิตของทุกคน ควรเรียนและปฏิบัติภายใต้คำแนะนำของครูกรรมฐานผู้มีความรู้ หากเกิดความหวาดกลัว ความหดหู่ หรือความไม่สบายใจ ควรหยุดและปรึกษาครูผู้แนะนำ