Dhammasaṅgaṇī · Dukamātikā

ทุกมาติกา

The Matrix of One Hundred and Forty-two Dyads

142 ทุกะ284 บทเล่ม 34
หน้าหลัก/พระอภิธรรมปิฎก/ธัมมสังคณี/ทุกมาติกา
ภาพรวม · Overview

แม่บทสำหรับจำแนกสภาวธรรมเป็นหมวดสอง

ทุกมาติกาวางหัวข้อจำแนกธรรมครั้งละ 2 ฝ่าย รวม 142 ทุกะ หรือ 284 บท ประกอบด้วยอภิธรรมมาติกา 100 ทุกะ ซึ่งจัดสภาวธรรมตามเกณฑ์เชิงอภิธรรมอย่างเป็นระบบ และสุตตันตมาติกา 42 ทุกะ ซึ่งประมวลคู่ธรรมที่พบในพระสูตร ทั้งสองส่วนเป็นแม่บทสำหรับวิเคราะห์จิต เจตสิก รูป และธรรมที่เกี่ยวข้องในคัมภีร์ธัมมสังคณี

ทุกมาติกา หน้า 5สุตตันตมาติกา หน้า 20คัมภีร์ธัมมสังคณี
อภิธรรมมาติกา · Abhidhamma Matrix

อภิธรรมมาติกา 100 ทุกะ

อภิธรรมมาติกา 100 ทุกะจัดเป็น 13 กลุ่ม ตั้งแต่เหตุโคจฉกะจนถึงปิฏฐิทุกะ ช่วงลำดับในแต่ละกล่องช่วยให้เห็นโครงสร้างและตรวจผลรวมครบ 100 ทุกะ

1

เหตุโคจฉกะ

Hetugocchaka

จำแนกธรรมโดยความเป็นเหตุ การมีเหตุ การสัมปยุตด้วยเหตุ และความสัมพันธ์ระหว่างธรรมที่เป็นเหตุกับธรรมที่มีเหตุ

6 ทุกะลำดับ 1–6
2

จูฬันตรทุกะ

Cūḷantaraduka

คู่ธรรมเบ็ดเตล็ดชุดย่อย เช่น มีปัจจัย–ไม่มีปัจจัย สังขตะ–อสังขตะ รูป–อรูป และโลกียะ–โลกุตตระ

7 ทุกะลำดับ 7–13
3

อาสวโคจฉกะ

Āsavagocchaka

จำแนกธรรมโดยความเป็นอาสวะ เป็นอารมณ์ของอาสวะ สัมปยุตหรือวิปปยุตจากอาสวะ

6 ทุกะลำดับ 14–19
4

สัญโญชนโคจฉกะ

Saṃyojanagocchaka

จำแนกธรรมโดยความเป็นสังโยชน์ เป็นอารมณ์ของสังโยชน์ และการประกอบหรือไม่ประกอบกับสังโยชน์

6 ทุกะลำดับ 20–25
5

คันถโคจฉกะ

Ganthagocchaka

จำแนกธรรมโดยคันถะหรือเครื่องร้อยรัดจิต ตลอดจนธรรมที่เกี่ยวข้องและไม่เกี่ยวข้องกับคันถะ

6 ทุกะลำดับ 26–31
6

โอฆโคจฉกะ

Oghagocchaka

จำแนกธรรมโดยโอฆะหรือห้วงน้ำที่พัดพาสัตว์ให้เวียนอยู่ในสังสารวัฏ

6 ทุกะลำดับ 32–37
7

โยคโคจฉกะ

Yogagocchaka

จำแนกธรรมโดยโยคะหรือเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพ และธรรมที่สัมพันธ์กับโยคะ

6 ทุกะลำดับ 38–43
8

นีวรณโคจฉกะ

Nīvaraṇagocchaka

จำแนกธรรมโดยนิวรณ์ เครื่องกั้นจิตจากกุศลและปัญญา รวมถึงธรรมที่เป็นอารมณ์หรือสัมปยุตกับนิวรณ์

6 ทุกะลำดับ 44–49
9

ปรามาสโคจฉกะ

Parāmāsagocchaka

จำแนกธรรมโดยปรามาส การยึดถือคลาดเคลื่อน และธรรมที่สัมพันธ์หรือไม่สัมพันธ์กับปรามาส

5 ทุกะลำดับ 50–54
10

มหันตรทุกะ

Mahantaraduka

คู่ธรรมหมวดใหญ่ ว่าด้วยอารมณ์ จิต เจตสิก ความสัมปยุต การเกิดจากจิต ภายใน และรูปที่อาศัยมหาภูตรูป

14 ทุกะลำดับ 55–68
11

อุปาทานโคจฉกะ

Upādānagocchaka

จำแนกธรรมโดยอุปาทาน ความเป็นอารมณ์ของอุปาทาน และการสัมปยุตหรือวิปปยุตจากอุปาทาน

6 ทุกะลำดับ 69–74
12

กิเลสโคจฉกะ

Kilesagocchaka

จำแนกธรรมโดยกิเลส ความเศร้าหมอง ความเป็นอารมณ์ของกิเลส และความสัมพันธ์กับกิเลส

8 ทุกะลำดับ 75–82
13

ปิฏฐิทุกะ

Piṭṭhiduka

คู่ธรรมส่วนท้าย เช่น ธรรมที่มรรคประหาณ วิตก วิจาร ปีติ เวทนา ภูมิของจิต ความนำออก ความแน่นอน และธรรมที่เกิดกับกิเลส

18 ทุกะลำดับ 83–100
สุตตันตมาติกา · Suttanta Matrix

สุตตันตมาติกา 42 ทุกะ

คู่ธรรมฝ่ายพระสูตรแสดงบาลีและคำแปลไทยคนละบรรทัด เรียงตามลำดับในคัมภีร์ตั้งแต่วิชชาภาคีทุกะจนถึงขยญาณทุกะ

1

วิชชาภาคีทุกะ

  1. วิชชาภาคิโน ธัมมา(ธรรมเป็นไปในส่วนวิชชา)
  2. อวิชชาภาคิโน ธัมมา(ธรรมเป็นไปในส่วนอวิชชา)
2

วิชชูปมทุกะ

  1. วิชชูปมา ธัมมา(ธรรมเหมือนฟ้าแลบ)
  2. วชิรูปมา ธัมมา(ธรรมเหมือนฟ้าผ่า)
3

พาลทุกะ

  1. พาลา ธัมมา(ธรรมทำให้เป็นพาล)
  2. ปัณฑิตา ธัมมา(ธรรมทำให้เป็นบัณฑิต)
4

กัณหทุกะ

  1. กัณหา ธัมมา(ธรรมดำ)
  2. สุกกา ธัมมา(ธรรมขาว)
5

ตปนิยทุกะ

  1. ตปนิยา ธัมมา(ธรรมทำให้เร่าร้อน)
  2. อตปนิยา ธัมมา(ธรรมไม่ทำให้เร่าร้อน)
6

อธิวจนทุกะ

  1. อธิวจนา ธัมมา(ธรรมเป็นชื่อ)
  2. อธิวจนปถา ธัมมา(ธรรมเป็นเหตุของธรรมที่เป็นชื่อ)
7

นิรุตติทุกะ

  1. นิรุตติ ธัมมา(ธรรมเป็นนิรุตติ)
  2. นิรุตติปถา ธัมมา(ธรรมเป็นเหตุของธรรมที่เป็นนิรุตติ)
8

ปัญญัตติทุกะ

  1. ปัญญัตติ ธัมมา(ธรรมเป็นบัญญัติ)
  2. ปัญญัตติปถา ธัมมา(ธรรมเป็นเหตุของธรรมที่เป็นบัญญัติ)
9

นามรูปทุกะ

  1. นามัญจะ(นามธรรม)
  2. รูปัญจะ(รูปธรรม)
10

อวิชชาทุกะ

  1. อวิชชา จะ(ความไม่รู้แจ้ง)
  2. ภวตัณหา จะ(ความปรารถนาภพ)
11

ภวทิฏฐิทุกะ

  1. ภวทิฏฐิ จะ(ความเห็นว่าเกิด)
  2. วิภวทิฏฐิ จะ(ความเห็นว่าไม่เกิด)
12

สัสสตทิฏฐิทุกะ

  1. สัสสตทิฏฐิ จะ(ความเห็นว่าเที่ยง)
  2. อุจเฉททิฏฐิ จะ(ความเห็นว่าสูญ)
13

อันตวาทิฏฐิทุกะ

  1. อันตวาทิฏฐิ จะ(ความเห็นว่ามีที่สุด)
  2. อนันตวาทิฏฐิ จะ(ความเห็นว่าไม่มีที่สุด)
14

ปุพพันตานุทิฏฐิทุกะ

  1. ปุพพันตานุทิฏฐิ จะ(ความเห็นปรารภส่วนอดีต)
  2. อปรันตานุทิฏฐิ จะ(ความเห็นปรารภส่วนอนาคต)
15

อหิริกทุกะ

  1. อหิริกัญจะ(ความไม่ละอาย)
  2. อโนตตัปปัญจะ(ความไม่เกรงกลัว)
16

หิริทุกะ

  1. หิริ จะ(ความละอาย)
  2. โอตตัปปัญจะ(ความเกรงกลัว)
17

โทวจัสสตาทุกะ

  1. โทวจัสสตา จะ(ความเป็นผู้ว่ายาก)
  2. ปาปมิตตตา จะ(ความเป็นผู้มีมิตรชั่ว)
18

โสวจัสสตาทุกะ

  1. โสวจัสสตา จะ(ความเป็นผู้ว่าง่าย)
  2. กัลยาณมิตตตา จะ(ความเป็นผู้มีมิตรดี)
19

อาปัตติกุสลตาทุกะ

  1. อาปัตติกุสลตา จะ(ความเป็นผู้ฉลาดในอาบัติ)
  2. อาปัตติวุฏฐานกุสลตา จะ(ความเป็นผู้ฉลาดในการออกจากอาบัติ)
20

สมาปัตติกุสลตาทุกะ

  1. สมาปัตติกุสลตา จะ(ความเป็นผู้ฉลาดในสมาบัติ)
  2. สมาปัตติวุฏฐานกุสลตา จะ(ความเป็นผู้ฉลาดในการออกจากสมาบัติ)
21

ธาตุกุสลตาทุกะ

  1. ธาตุกุสลตา จะ(ความเป็นผู้ฉลาดในธาตุ)
  2. มนสิการกุสลตา จะ(ความเป็นผู้ฉลาดในการพิจารณา)
22

อายตนกุสลตาทุกะ

  1. อายตนกุสลตา จะ(ความเป็นผู้ฉลาดในอายตนะ)
  2. ปฏิจจสมุปปาทกุสลตา จะ(ความเป็นผู้ฉลาดในปฏิจจสมุปบาท)
23

ฐานกุสลตาทุกะ

  1. ฐานกุสลตา จะ(ความเป็นผู้ฉลาดในฐานะ)
  2. อัฏฐานกุสลตา จะ(ความเป็นผู้ฉลาดในอฐานะ)
24

อาชชวทุกะ

  1. อาชชโว จะ(ความซื่อตรง)
  2. มัททโว จะ(ความอ่อนโยน)
25

ขันติทุกะ

  1. ขันติ จะ(ความอดทน)
  2. โสรัจจัญจะ(ความสงบเสงี่ยม)
26

สาขัลยทุกะ

  1. สาขัลยัญจะ(ความเป็นผู้มีวาจาอ่อนหวาน)
  2. ปฏิสันถาโร จะ(การปฏิสันถาร)
27

อินทริยอคุตตทวารตาทุกะ

  1. อินทริเยสุ อคุตตทวารตา จะ(ความเป็นผู้ไม่สำรวมในอินทรีย์ 6)
  2. โภชเน อมัตตัญญุตา จะ(ความเป็นผู้ไม่รู้ประมาณในโภชนาหาร)
28

อินทริยคุตตทวารตาทุกะ

  1. อินทริเยสุ คุตตทวารตา จะ(ความเป็นผู้สำรวมในอินทรีย์ 6)
  2. โภชเน มัตตัญญุตา จะ(ความเป็นผู้รู้ประมาณในโภชนาหาร)
29

มุฏฐสัจจทุกะ

  1. มุฏฐสัจจัญจะ(ความเป็นผู้ไม่มีสติ)
  2. อสัมปชัญญัญจะ(ความเป็นผู้ไม่มีสัมปชัญญะ)
30

สติทุกะ

  1. สติ จะ(สติ)
  2. สัมปชัญญัญจะ(สัมปชัญญะ)
31

ปฏิสังขานพลทุกะ

  1. ปฏิสังขานพลัญจะ(กำลังคือการพิจารณา)
  2. ภาวนาพลัญจะ(กำลังคือภาวนา)
32

สมถทุกะ

  1. สมโถ จะ(สมถะ)
  2. วิปัสสนา จะ(วิปัสสนา)
33

นิมิตตทุกะ

  1. สมถนิมิตตัญจะ(นิมิตคือสมถะ)
  2. ปัคคาหนิมิตตัญจะ(นิมิตคือความเพียร)
34

ปัคคาหทุกะ

  1. ปัคคาโห จะ(ความเพียร)
  2. อวิกเขโป จะ(ความไม่ฟุ้งซ่าน)
35

วิปัตติทุกะ

  1. สีลวิปัตติ จะ(ความวิบัติแห่งศีล)
  2. ทิฏฐิวิปัตติ จะ(ความวิบัติแห่งทิฏฐิ)
36

สัมปทาทุกะ

  1. สีลสัมปทา จะ(ความสมบูรณ์แห่งศีล)
  2. ทิฏฐิสัมปทา จะ(ความสมบูรณ์แห่งทิฏฐิ)
37

วิสุทธิทุกะ

  1. สีลวิสุทธิ จะ(ความหมดจดแห่งศีล)
  2. ทิฏฐิวิสุทธิ จะ(ความหมดจดแห่งทิฏฐิ)
38

ทิฏฐิวิสุทธิทุกะ

  1. ทิฏฐิวิสุทธิ โข ปนะ(ความหมดจดแห่งทิฏฐิ)
  2. ยถาทิฏฐิสสะ จะ ปธานัง(ความเพียรของบุคคลผู้มีทิฏฐิอันหมดจด)
39

สังเวคทุกะ

  1. สังเวโค จะ สังเวชนิเยสุ ฐาเนสุ(ความสลดใจในฐานะที่ตั้งแห่งความสลดใจ)
  2. สังวิคคัสสะ จะ โยนิโส ปธานัง(ความพยายามโดยแยบคายของผู้มีความสลดใจ)
40

อสันตุฏฐตาทุกะ

  1. อสันตุฏฐตา จะ กุสเลสุ ธัมเมสุ(ความไม่รู้จักอิ่มในกุศลธรรม)
  2. อัปปฏิวานิตา จะ ปธานัสมิง(ความไม่ท้อถอยในความพยายาม)
41

วิชชาทุกะ

  1. วิชชา จะ(ความรู้แจ้ง)
  2. วิมุตติ จะ(ความหลุดพ้น)
42

ขยญาณทุกะ

  1. ขเย ญาณัง(ญาณในอริยมรรค)
  2. อนุปปาเท ญาณัง(ญาณในอริยผล)
พระอภิธรรม · Related Texts

พระอภิธรรมปิฎก (พระอภิธรรม 7 คัมภีร์)

อภิธัมมัตถสังคหะอภิธัมมัตถสังคหะธัมมสังคณีธัมมสังคณีวิภังคปกรณ์วิภังคปกรณ์ธาตุกถาธาตุกถาปุคคลบัญญัติปุคคลบัญญัติกถาวัตถุกถาวัตถุยมกปกรณ์ยมกปกรณ์มหาปัฏฐานมหาปัฏฐาน
สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka
พระวินัยปิฎก
Vinaya Piṭaka
อ่านพระวินัย →
พระสุตตันตปิฎก
Sutta Piṭaka
อ่านพระสูตร →
พระอภิธรรมปิฎก
Abhidhamma Piṭaka
อ่านอภิธรรม →
Buddhaparisa.org
Copyright © 2026 Buddhaparisa.org