อากาสกสิณ

ภาพรวม · Overview

ช่องว่างที่กำหนดขอบเขตไว้ชัดเจน เป็นอารมณ์สำหรับเพ่งความว่างภายในขอบนั้น

การจำแนก · Classification

องค์ประกอบของอากาสกสิณ

Kammaṭṭhānārammaṇa

Parikamma

จัดช่องเปิดเป็นวงบนฉากหรือผนัง ให้ภายในช่องปรากฏสม่ำเสมอและไม่มีวัตถุอื่นเด่นแทรก

Parikamma-vacana

กำหนดคำว่า “อากาโส อากาโส” หรือ “ช่องว่าง” โดยไม่ติดตามวัตถุที่อยู่หลังช่อง

Nimitta

อุคคหนิมิตยังสัมพันธ์กับรูปร่างของช่องจริง ส่วนปฏิภาคนิมิตเป็นช่องว่างที่ปรากฏแก่จิตอย่างละเอียด

การเจริญ · Development

กำหนดอารมณ์กสิณและคำบริกรรมซ้ำอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้จิตคุ้นเคยและไม่ซัดส่ายไปสู่อารมณ์อื่น

เมื่อปฏิภาคนิมิตตั้งมั่นและนิวรณ์สงบ จิตย่อมเข้าใกล้ความแน่วแน่แห่งฌาน

จิตแนบแน่นในปฏิภาคนิมิตและเข้าสู่รูปฌานตามกำลังสมาธิและความชำนาญ

อากาสกสิณเป็นช่องว่างที่กำหนดขอบเขต มิใช่อากาสานัญจายตนะซึ่งเป็นอารมณ์ของอรูปฌาน การปฏิบัติที่มุ่งอุปจารสมาธิหรือฌานควรศึกษากับครูกรรมฐานผู้มีความรู้