Pathavī-kasiṇa

ปฐวีกสิณ

Earth Kasiṇa

กสิณที่ 13 นิมิตสมถกรรมฐาน

ปฐวีกสิณ

ลักษณะของดินหรือแผ่นดินที่มีสีและพื้นผิวสม่ำเสมอ เป็นอารมณ์ให้จิตเพ่งอยู่กับความเป็นปฐวี

องค์ประกอบของปฐวีกสิณ

1

อารมณ์กรรมฐาน

Kammaṭṭhānārammaṇa

ลักษณะของดินหรือแผ่นดินที่มีสีและพื้นผิวสม่ำเสมอ เป็นอารมณ์ให้จิตเพ่งอยู่กับความเป็นปฐวี

2

การเตรียมอารมณ์

Parikamma

นิยมจัดดวงกสิณจากดินหรือวัสดุสีคล้ายดินให้เป็นวง มีพื้นเรียบ ขอบเขตชัด และไม่มีสิ่งรบกวนสายตา

3

คำบริกรรม

Parikamma-vacana

กำหนดคำว่า “ปฐวี ปฐวี” หรือ “ดิน ดิน” ควบคู่กับการรับรู้อารมณ์อย่างต่อเนื่อง

4

นิมิต

Nimitta

อุคคหนิมิตอาจยังปรากฏลักษณะตำหนิของดวงกสิณ ส่วนปฏิภาคนิมิตจะผ่องใส เรียบ และบริสุทธิ์กว่าวัตถุเดิม

ลำดับภาวนา 3

1

บริกรรมภาวนา

กำหนดอารมณ์กสิณและคำบริกรรมซ้ำอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้จิตคุ้นเคยและไม่ซัดส่ายไปสู่อารมณ์อื่น

2

อุปจารภาวนา

เมื่อปฏิภาคนิมิตตั้งมั่นและนิวรณ์สงบ จิตย่อมเข้าใกล้ความแน่วแน่แห่งฌาน

3

อัปปนาภาวนา

จิตแนบแน่นในปฏิภาคนิมิตและเข้าสู่รูปฌานตามกำลังสมาธิและความชำนาญ

ปฐวีกสิณเหมาะสำหรับฝึกให้จิตมั่นคง หนักแน่น และไม่หวั่นไหว โดยมุ่งที่อารมณ์กสิณ มิใช่การพิจารณาธาตุดินแบบวิปัสสนา การปฏิบัติที่มุ่งอุปจารสมาธิหรือฌานควรศึกษากับครูกรรมฐานผู้มีความรู้

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka