1
อารมณ์กรรมฐาน
Kammaṭṭhānārammaṇa
อาการเคลื่อนไหวจากลมหรือการกระทบของลม เป็นอารมณ์สำหรับกำหนดความเป็นวาโย
ภาพรวม · Overview
วาโยกสิณ
อาการเคลื่อนไหวจากลมหรือการกระทบของลม เป็นอารมณ์สำหรับกำหนดความเป็นวาโย
การจำแนก · Classification
องค์ประกอบของวาโยกสิณ
2
การเตรียมอารมณ์
Parikamma
อาจสังเกตการไหวของใบไม้ ปลายหญ้า หรืออาการที่ลมกระทบกาย โดยเลือกอารมณ์ที่ต่อเนื่องและไม่สับสน
3
คำบริกรรม
Parikamma-vacana
กำหนดคำว่า “วาโย วาโย” หรือ “ลม ลม” พร้อมรักษาจิตให้อยู่กับอาการเคลื่อนไหวหรือกระทบนั้น
4
นิมิต
Nimitta
เมื่อจิตจำอารมณ์ได้มั่นคง อุคคหนิมิตย่อมเกิดตามอาการที่กำหนด และปฏิภาคนิมิตจะละเอียดกว่าสิ่งที่รับรู้ทางกายหรือตา
การเจริญ · Development
ลำดับภาวนา 3
1
บริกรรมภาวนา
กำหนดอารมณ์กสิณและคำบริกรรมซ้ำอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้จิตคุ้นเคยและไม่ซัดส่ายไปสู่อารมณ์อื่น
2
อุปจารภาวนา
เมื่อปฏิภาคนิมิตตั้งมั่นและนิวรณ์สงบ จิตย่อมเข้าใกล้ความแน่วแน่แห่งฌาน
3
อัปปนาภาวนา
จิตแนบแน่นในปฏิภาคนิมิตและเข้าสู่รูปฌานตามกำลังสมาธิและความชำนาญ
วาโยกสิณต่างจากอานาปานสติ เพราะมุ่งลักษณะของลมเป็นกสิณ มิได้กำหนดลมหายใจเข้าออกเป็นหลัก การปฏิบัติที่มุ่งอุปจารสมาธิหรือฌานควรศึกษากับครูกรรมฐานผู้มีความรู้