Mahākiriya Citta

มหากิริยาจิต

Great Functional Consciousness

8 ประเภท 3 เกณฑ์จำแนก พระอรหันต์

มหากิริยาจิต 8 ประเภท

มหากิริยาจิตเป็นกามาวจรจิตที่มีลักษณะคล้ายมหากุศลจิต แต่เกิดกับพระอรหันต์เท่านั้น เมื่อเกิดขึ้นแล้วไม่เป็นปัจจัยให้เกิดวิบากในภายหน้า จำแนกเป็น 8 ประเภทตามเวทนา การประกอบด้วยปัญญา และการเกิดขึ้นโดยมีหรือไม่มีการชักจูง

มหากิริยาจิตทั้ง 8 ประเภท

1

มหากิริยาจิต

โสมนสฺสสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกํ กิริยาจิตฺตํ

เกิดขึ้นโดยไม่มีการชักชวน พร้อมด้วยความดีใจ และประกอบด้วยปัญญา

ปัญญาเจตสิก อสังขาริก
2

มหากิริยาจิต

โสมนสฺสสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ สสงฺขาริกํ กิริยาจิตฺตํ

เกิดขึ้นโดยมีการชักชวน พร้อมด้วยความดีใจ และประกอบด้วยปัญญา

ปัญญาเจตสิก สสังขาริก
3

มหากิริยาจิต

โสมนสฺสสหคตํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกํ กิริยาจิตฺตํ

เกิดขึ้นโดยไม่มีการชักชวน พร้อมด้วยความดีใจ และไม่ประกอบด้วยปัญญา

อสังขาริก
4

มหากิริยาจิต

โสมนสฺสสหคตํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ สสงฺขาริกํ กิริยาจิตฺตํ

เกิดขึ้นโดยมีการชักชวน พร้อมด้วยความดีใจ และไม่ประกอบด้วยปัญญา

สสังขาริก
5

มหากิริยาจิต

อุเปกฺขาสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกํ กิริยาจิตฺตํ

เกิดขึ้นโดยไม่มีการชักชวน พร้อมด้วยความเฉย ๆ และประกอบด้วยปัญญา

ปัญญาเจตสิก อสังขาริก
6

มหากิริยาจิต

อุเปกฺขาสหคตํ ญาณสมฺปยุตฺตํ สสงฺขาริกํ กิริยาจิตฺตํ

เกิดขึ้นโดยมีการชักชวน พร้อมด้วยความเฉย ๆ และประกอบด้วยปัญญา

ปัญญาเจตสิก สสังขาริก
7

มหากิริยาจิต

อุเปกฺขาสหคตํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ อสงฺขาริกํ กิริยาจิตฺตํ

เกิดขึ้นโดยไม่มีการชักชวน พร้อมด้วยความเฉย ๆ และไม่ประกอบด้วยปัญญา

อสังขาริก
8

มหากิริยาจิต

อุเปกฺขาสหคตํ ญาณวิปฺปยุตฺตํ สสงฺขาริกํ กิริยาจิตฺตํ

เกิดขึ้นโดยมีการชักชวน พร้อมด้วยความเฉย ๆ และไม่ประกอบด้วยปัญญา

สสังขาริก

เจตสิกที่เข้าประกอบในมหากิริยาจิต

1

เจตสิกที่เข้าประกอบเหมือนกัน

Common Mental Factors

มหากิริยาจิตทั้ง 8 ประเภทมีสัพพจิตตสาธารณเจตสิก 7 โสภณสาธารณเจตสิก 19 และอัปปมัญญาเจตสิก 2 เข้าประกอบ ส่วนอกุศลเจตสิกไม่เข้าประกอบทั้งหมด

สัพพจิตตสาธารณเจตสิก 7 โสภณสาธารณเจตสิก 19 อัปปมัญญาเจตสิก 2
2

เจตสิกที่เข้าประกอบแตกต่างกัน

Variable Mental Factors

ปีติเจตสิกเข้าประกอบเฉพาะมหากิริยาจิตที่มีโสมนัส 4 ประเภท ส่วนปัญญาเจตสิกเข้าประกอบเฉพาะมหากิริยาจิตที่เป็นญาณสัมปยุต 4 ประเภท

ปีติเจตสิก ปัญญาเจตสิก โสมนัสเวทนา ญาณสัมปยุต

พระอภิธรรมปิฎก (พระอภิธรรม 7 คัมภีร์)

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka