Adhipati-paccaya

อธิปติปัจจัย

Conditional Relation

ปัจจัยที่ 3Adhipati-paccayaปัฏฐานนัย

อธิปติปัจจัย

ธรรมที่มีกำลังเด่นเป็นใหญ่ อุปการะให้ธรรมที่เกี่ยวข้องดำเนินไปตามอำนาจของตน

องค์ประกอบของอธิปติปัจจัย

1

หลักความสัมพันธ์

Paccaya-sabhāva

ธรรมที่มีกำลังเด่นเป็นใหญ่ อุปการะให้ธรรมที่เกี่ยวข้องดำเนินไปตามอำนาจของตน

2

ปัจจัยธรรม

Paccaya-dhamma

สหชาตาธิปติ ได้แก่ ฉันทะ วิริยะ จิต และวิมังสา และอารัมมณาธิปติคืออารมณ์ที่เคารพหนักแน่น

3

ปัจจยุปปันนธรรม

Paccayuppanna-dhamma

ธรรมที่เกิดร่วมกับอธิบดี หรือจิตและเจตสิกที่ยึดอารมณ์นั้นอย่างหนักแน่น

4

ตัวอย่าง

Udāharaṇa

เมื่อวิริยะเป็นอธิบดี ความเพียรย่อมนำจิตและเจตสิกที่เกิดร่วมกันให้มุ่งทำกิจ

ความสัมพันธ์โดยอธิปติปัจจัย

อธิปติปัจจัยมีทั้งอำนาจของธรรมที่เกิดร่วมกันและอำนาจของอารมณ์ แต่ในขณะหนึ่งสหชาตาธิปติมีได้เพียงอย่างเดียว

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka