Indriya-paccaya

อินทรียปัจจัย

Conditional Relation

ปัจจัยที่ 16Indriya-paccayaปัฏฐานนัย

อินทรียปัจจัย

อินทรีย์ทำหน้าที่เป็นใหญ่และควบคุมธรรมที่อยู่ในขอบเขตของตนให้ทำกิจเฉพาะ

องค์ประกอบของอินทรียปัจจัย

1

หลักความสัมพันธ์

Paccaya-sabhāva

อินทรีย์ทำหน้าที่เป็นใหญ่และควบคุมธรรมที่อยู่ในขอบเขตของตนให้ทำกิจเฉพาะ

2

ปัจจัยธรรม

Paccaya-dhamma

อินทรีย์ที่เกี่ยวข้อง เช่น ปสาทอินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ เวทนา ศรัทธา วิริยะ สติ สมาธิ และปัญญา

3

ปัจจยุปปันนธรรม

Paccayuppanna-dhamma

ธรรมที่อินทรีย์นั้นควบคุมหรือธรรมที่เกิดร่วมกัน

4

ตัวอย่าง

Udāharaṇa

จักขุนทรีย์เป็นใหญ่ในการเห็น ส่วนชีวิตินทรีย์รักษาธรรมที่เกิดจากกรรมให้ดำรงอยู่ตามอายุ

ความสัมพันธ์โดยอินทรียปัจจัย

ความเป็นใหญ่ของอินทรีย์ต่างจากอธิปติ เพราะอินทรีย์เป็นใหญ่เฉพาะหน้าที่ของตน มิใช่ครอบงำสัมปยุตตธรรมทั้งหมด

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka