Jarāmaraṇa

ชรามรณะ

Ageing and Death

องค์ที่ 12 ปฏิจจสมุปบาทองค์ที่ 12กองทุกข์

ชรามรณะ

ชรามรณะ คือ ความแก่และความตายของสภาวธรรมที่เกิดแล้ว เป็นองค์สุดท้ายของลำดับปฏิจจสมุปบาท เมื่อมีชาติ ความเสื่อมและความดับย่อมติดตามมา พร้อมทั้งความโศกและทุกข์ที่เกี่ยวเนื่อง

ชราและมรณะ

1

ชรา

Jarā

ความเสื่อม ความคร่ำคร่า และความแก่ของสภาวธรรมและชีวิตที่เกิดขึ้นแล้ว

2

มรณะ

Maraṇa

ความสิ้นอายุ การแตกแห่งขันธ์ และจุติจิตซึ่งเป็นจิตดวงสุดท้ายของภพ

3

ขณิกชรา

Khaṇika-jarā

ความตั้งอยู่แล้วเปลี่ยนแปลงของสังขตธรรมในทุกขณะ

4

สมมติมรณะ

Sammuti-maraṇa

ความตายตามสมมติ คือการสิ้นสุดชีวิตหนึ่งเมื่อจุติจิตดับ

โสกะถึงอุปายาส

1

โสกะ

Soka

ความเศร้าโศกที่เผาใจเมื่อประสบความสูญเสีย

2

ปริเทวะ

Parideva

การคร่ำครวญและรำพันเพราะความทุกข์

3

ทุกขะ

Dukkha

ความทุกข์และความไม่สบายทางกาย

4

โทมนัสสะ

Domanassa

ความทุกข์และความไม่สบายทางใจ

5

อุปายาส

Upāyāsa

ความคับแค้นและความตรอมใจอย่างรุนแรง

ความสิ้นสุดแห่งกองทุกข์

เมื่ออวิชชาและตัณหายังไม่ดับ วงจรเหตุและผลย่อมดำเนินต่อไปอีก แต่เมื่ออวิชชาดับด้วยมรรคปัญญา สังขารที่ก่อภพใหม่ย่อมดับ และกองทุกข์ทั้งมวลย่อมสิ้นสุดตามลำดับ

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka