Phassa

ผัสสะ

Contact

องค์ที่ 6 ปฏิจจสมุปบาทผัสสะ 6เหตุแห่งเวทนา

ผัสสะ

ผัสสะ คือ การประจวบกันของอายตนะภายใน อารมณ์ และวิญญาณ มิใช่เพียงการกระทบทางกาย แต่เป็นเจตสิกที่ทำให้จิตและเจตสิกซึ่งเกิดร่วมกันเข้าถึงอารมณ์

ลักษณะ กิจ อาการปรากฏ และเหตุใกล้

1

ลักษณะ

Lakkhaṇa

มีการกระทบอารมณ์และทำให้จิตเข้าถึงอารมณ์เป็นลักษณะ

2

กิจ

Rasa

มีการประสานอายตนะ อารมณ์ และวิญญาณเข้าด้วยกันเป็นกิจ

3

อาการปรากฏ

Paccupaṭṭhāna

ปรากฏเป็นการประชุมพร้อมของธรรมสามฝ่าย หรือปรากฏเป็นเหตุให้เกิดเวทนา

4

เหตุใกล้

Padaṭṭhāna

มีอารมณ์ที่ปรากฏเฉพาะหน้าและอายตนะที่ยังไม่บกพร่องเป็นเหตุใกล้

ผัสสะ 6 โดยทวาร

1

จักขุสัมผัสสะ

Cakkhu-samphassa

ผัสสะที่เกิดร่วมกับจักขุวิญญาณเมื่อเห็นรูป

2

โสตสัมผัสสะ

Sota-samphassa

ผัสสะที่เกิดร่วมกับโสตวิญญาณเมื่อได้ยินเสียง

3

ฆานสัมผัสสะ

Ghāna-samphassa

ผัสสะที่เกิดร่วมกับฆานวิญญาณเมื่อรู้กลิ่น

4

ชิวหาสัมผัสสะ

Jivhā-samphassa

ผัสสะที่เกิดร่วมกับชิวหาวิญญาณเมื่อรู้รส

5

กายสัมผัสสะ

Kāya-samphassa

ผัสสะที่เกิดร่วมกับกายวิญญาณเมื่อรู้โผฏฐัพพะ

6

มโนสัมผัสสะ

Mano-samphassa

ผัสสะทางใจที่เกิดร่วมกับจิตซึ่งรู้ธรรมารมณ์

ผัสสะเป็นปัจจัยแก่เวทนา

ผัสสะเป็นปัจจัยแก่เวทนา เพราะเมื่อจิตกระทบอารมณ์แล้ว การเสวยรสของอารมณ์เป็นสุข ทุกข์ หรืออุเบกขาย่อมเกิดขึ้น ศึกษาเวทนาต่อ →

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka