1
ลักษณะ
Lakkhaṇa
มีการปรุงแต่งและจัดแจงธรรมที่เกิดร่วมกันให้เป็นไปในอารมณ์เป็นลักษณะ
ภาพรวม · Overview
เจตนากรรมที่ปรุงแต่งผล
สังขารในปฏิจจสมุปบาทหมายถึงเจตนากรรมฝ่ายกุศลและอกุศล ซึ่งปรุงแต่งวิบากและการสืบต่อของชีวิต เมื่อมีอวิชชาปกปิดความจริง บุคคลจึงกระทำกรรมและสะสมกำลังที่จะให้ผลเป็นวิญญาณในภพต่อไป
ลักษณะ · Characteristic
ลักษณะ กิจ อาการปรากฏ และเหตุใกล้
2
กิจ
Rasa
มีการขวนขวายและรวบรวมสัมปยุตตธรรมให้ทำกิจของตนเป็นกิจ
3
อาการปรากฏ
Paccupaṭṭhāna
ปรากฏเป็นการจัดแจงและเป็นเหตุให้เกิดผลของกรรมในกาลต่อมา
4
เหตุใกล้
Padaṭṭhāna
มีอวิชชาและธรรมที่เกิดร่วมกันเป็นเหตุใกล้ตามประเภทของเจตนากรรม
การจำแนก · Classification
อภิสังขาร 3
1
ปุญญาภิสังขาร
Puññābhisaṅkhāra
เจตนากรรมฝ่ายกุศล ได้แก่ กามาวจรกุศลและรูปาวจรกุศล ซึ่งปรุงแต่งวิบากฝ่ายดี
2
อปุญญาภิสังขาร
Apuññābhisaṅkhāra
เจตนากรรมฝ่ายอกุศล ซึ่งปรุงแต่งอกุศลวิบากและเป็นเหตุแห่งผลที่ไม่น่าปรารถนา
3
อเนญชาภิสังขาร
Āneñjābhisaṅkhāra
เจตนากรรมฝ่ายอรูปาวจรกุศล อันไม่หวั่นไหวด้วยนิวรณ์ในขณะแห่งสมาบัติ
ทวาร · Doors
สังขารโดยทวาร 3
1
กายสังขาร
เจตนาที่เป็นเหตุให้เกิดการกระทำทางกาย
2
วจีสังขาร
เจตนาที่เป็นเหตุให้เกิดการกระทำทางวาจา
3
จิตตสังขาร
เจตนาที่เป็นมโนกรรมและการปรุงแต่งทางใจ
สังขารเป็นปัจจัยแก่วิญญาณ หมายถึง เจตนากรรมที่สั่งสมแล้วเป็นกัมมปัจจัยให้วิบากวิญญาณ โดยเฉพาะปฏิสนธิวิญญาณ เกิดขึ้นเมื่อมีปัจจัยพร้อม