เข้าสู่ระบบ

Ahetuka Kiriya Citta

อเหตุกกิริยาจิต

Rootless Functional Consciousness

3 ประเภท 2 เวทนา กิริยา

ภาพรวม · Overview

อเหตุกกิริยาจิต 3 ประเภท

อเหตุกกิริยาจิตเป็นจิตที่ทำหน้าที่ตามกระบวนการของจิตโดยไม่มีเหตุ 6 เข้าประกอบ ไม่เป็นกุศลหรืออกุศล และไม่ก่อให้เกิดวิบากใหม่ แบ่งเป็นปัญจทวาราวัชชนจิต มโนทวาราวัชชนจิต และหสิตุปปาทจิต รวม 3 ประเภท

อภิธัมมัตถสังคหะ ปรมัตถทีปนี อภิธัมมาวตาร

การจำแนก · Classification

อเหตุกกิริยาจิตทั้ง 3 ประเภท

1

ปัญจทวาราวัชชนจิต

อุเปกฺขาสหคตํ ปญฺจทฺวาราวชฺชนจิตฺตํ

จิตที่ทำหน้าที่รำพึงหรือหันไปสู่อารมณ์ซึ่งมากระทบทางทวารทั้ง 5 คือ ตา หู จมูก ลิ้น และกาย เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาเวทนา

อุเบกขาเวทนา ปัญจทวาราวัชชนะ ทวาร 5

2

มโนทวาราวัชชนจิต

อุเปกฺขาสหคตํ มโนทฺวาราวชฺชนจิตฺตํ

จิตที่ทำหน้าที่รำพึงหรือหันไปสู่อารมณ์ทางใจ และทำหน้าที่โวฏฐัพพนะหรือตัดสินอารมณ์ในปัญจทวารวิถี เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาเวทนา

อุเบกขาเวทนา มโนทวาราวัชชนะ โวฏฐัพพนะ

3

หสิตุปปาทจิต

โสมนสฺสสหคตํ หสิตุปฺปาทจิตฺตํ

จิตที่ทำให้เกิดการแย้มยิ้มของพระอรหันต์ เกิดพร้อมด้วยโสมนัสเวทนา เป็นเพียงกิริยาและไม่ก่อให้เกิดวิบาก

โสมนัสเวทนา หสิตุปปาทะ พระอรหันต์

เจตสิก · Mental Factors

เจตสิกที่เข้าประกอบในอเหตุกกิริยาจิต

1

เจตสิกที่เข้าประกอบเหมือนกัน

Common Mental Factors

อเหตุกกิริยาจิตทั้ง 3 ประเภทมีสัพพจิตตสาธารณเจตสิก 7 พร้อมด้วยวิตก วิจาร และอธิโมกข์เข้าประกอบเหมือนกัน

สัพพจิตตสาธารณเจตสิก 7 วิตกเจตสิก วิจารเจตสิก อธิโมกขเจตสิก

2

เจตสิกที่เข้าประกอบแตกต่างกัน

Variable Mental Factors

วิริยเจตสิกเข้าประกอบในมโนทวาราวัชชนจิตและหสิตุปปาทจิต ส่วนปีติเจตสิกเข้าประกอบเฉพาะหสิตุปปาทจิตซึ่งเกิดพร้อมด้วยโสมนัสเวทนา

วิริยเจตสิก ปีติเจตสิก มโนทวาราวัชชนจิต หสิตุปปาทจิต

พระอภิธรรม · Related Texts

พระอภิธรรมปิฎก (พระอภิธรรม 7 คัมภีร์)

พระอภิธรรมปิฎก

พระอภิธรรมปิฎก

ธัมมสังคณี

ธัมมสังคณี

วิภังคปกรณ์

วิภังคปกรณ์

ธาตุกถา

ธาตุกถา

ปุคคลบัญญัติ

ปุคคลบัญญัติ

กถาวัตถุ

กถาวัตถุ

ยมกปกรณ์

ยมกปกรณ์

มหาปัฏฐาน

มหาปัฏฐาน

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka

พระวินัยปิฎก

Vinaya Piṭaka

อ่านพระวินัย →

พระสุตตันตปิฎก

อ่านพระสูตร →

พระอภิธรรมปิฎก

Abhidhamma Piṭaka

อ่านอภิธรรม →