1
จักขุวิญญาณกุศลวิบากจิต
อุเปกฺขาสหคตํ จกฺขุวิญฺญาณํ กุสลวิปากํ
จิตที่เห็นรูปารมณ์อันน่าปรารถนา เป็นผลของกามาวจรกุศลกรรม และเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา
ภาพรวม · Overview
อเหตุกกุศลวิบากจิต 8
อเหตุกกุศลวิบากจิตเป็นจิตที่เกิดขึ้นเป็นผลของกามาวจรกุศลกรรม แต่ไม่มีเหตุฝ่ายดีเข้าประกอบ ทำหน้าที่รับรู้อารมณ์อันน่าปรารถนาทางทวารต่าง ๆ แบ่งเป็นปัญจวิญญาณ 5 สัมปฏิจฉนจิต 1 และสันตีรณจิต 2 รวมทั้งหมด 8 ประเภท
การจำแนก · Classification
อเหตุกกุศลวิบากจิตทั้ง 8 ประเภท
2
โสตวิญญาณกุศลวิบากจิต
อุเปกฺขาสหคตํ โสตวิญฺญาณํ กุสลวิปากํ
จิตที่ได้ยินสัททารมณ์อันน่าปรารถนา เป็นผลของกามาวจรกุศลกรรม และเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา
3
ฆานวิญญาณกุศลวิบากจิต
อุเปกฺขาสหคตํ ฆานวิญฺญาณํ กุสลวิปากํ
จิตที่รู้กลิ่นอันน่าปรารถนา เป็นผลของกามาวจรกุศลกรรม และเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา
4
ชิวหาวิญญาณกุศลวิบากจิต
อุเปกฺขาสหคตํ ชิวฺหาวิญฺญาณํ กุสลวิปากํ
จิตที่รู้รสอันน่าปรารถนา เป็นผลของกามาวจรกุศลกรรม และเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา
5
กายวิญญาณกุศลวิบากจิต
สุขสหคตํ กายวิญฺญาณํ กุสลวิปากํ
จิตที่รู้โผฏฐัพพารมณ์อันน่าปรารถนา เป็นผลของกามาวจรกุศลกรรม และเกิดร่วมกับสุขเวทนา
6
สัมปฏิจฉนกุศลวิบากจิต
อุเปกฺขาสหคตํ สมฺปฏิจฺฉนจิตฺตํ กุสลวิปากํ
จิตที่รับอารมณ์ต่อจากปัญจวิญญาณฝ่ายกุศลวิบาก และเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา
7
อุเบกขาสันตีรณกุศลวิบากจิต
อุเปกฺขาสหคตํ สนฺตีรณจิตฺตํ กุสลวิปากํ
จิตที่พิจารณาอารมณ์ฝ่ายกุศลวิบากโดยเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา และอาจทำหน้าที่ปฏิสนธิ ภวังค์ และจุติได้
8
โสมนัสสันตีรณกุศลวิบากจิต
โสมนสฺสสหคตํ สนฺตีรณจิตฺตํ กุสลวิปากํ
จิตที่พิจารณาอารมณ์อันน่าปรารถนาอย่างยิ่ง และเกิดร่วมกับโสมนัสเวทนา
เจตสิก · Mental Factors
ลักษณะร่วมของอเหตุกกุศลวิบากจิต
1
จำแนกตามเวทนา
Classification by Feeling
อเหตุกกุศลวิบากจิต 6 ดวงเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา กายวิญญาณ 1 ดวงเกิดร่วมกับสุขเวทนา และสันตีรณจิตอีก 1 ดวงเกิดร่วมกับโสมนัสเวทนา
2
ทำหน้าที่ในปัญจทวารวิถี
Functions in the Five-door Process
ปัญจวิญญาณ 5 ทำหน้าที่เห็น ได้ยิน รู้กลิ่น รู้รส และรู้สิ่งกระทบกาย สัมปฏิจฉนจิตทำหน้าที่รับอารมณ์ และสันตีรณจิต 2 ดวงทำหน้าที่พิจารณาอารมณ์ตามกำลังของอารมณ์
พระอภิธรรม · Related Texts
