1
จักขุวิญญาณอกุศลวิบากจิต
อุเปกฺขาสหคตํ จกฺขุวิญฺญาณํ อกุสลวิปากํ
จิตที่เห็นรูปารมณ์อันไม่น่าปรารถนา เป็นผลของอกุศลกรรม และเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา
ภาพรวม · Overview
อกุศลวิบากจิต 7
อกุศลวิบากจิตเป็นอเหตุกจิตที่เกิดขึ้นเป็นผลของอกุศลกรรม ทำหน้าที่รับรู้อารมณ์อันไม่น่าปรารถนาทางทวารต่าง ๆ แบ่งเป็นปัญจวิญญาณ 5 สัมปฏิจฉนจิต 1 และสันตีรณจิต 1 รวมทั้งหมด 7 ประเภท
การจำแนก · Classification
อกุศลวิบากจิตทั้ง 7 ประเภท
2
โสตวิญญาณอกุศลวิบากจิต
อุเปกฺขาสหคตํ โสตวิญฺญาณํ อกุสลวิปากํ
จิตที่ได้ยินสัททารมณ์อันไม่น่าปรารถนา เป็นผลของอกุศลกรรม และเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา
3
ฆานวิญญาณอกุศลวิบากจิต
อุเปกฺขาสหคตํ ฆานวิญฺญาณํ อกุสลวิปากํ
จิตที่รู้กลิ่นอันไม่น่าปรารถนา เป็นผลของอกุศลกรรม และเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา
4
ชิวหาวิญญาณอกุศลวิบากจิต
อุเปกฺขาสหคตํ ชิวฺหาวิญฺญาณํ อกุสลวิปากํ
จิตที่รู้รสอันไม่น่าปรารถนา เป็นผลของอกุศลกรรม และเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา
5
กายวิญญาณอกุศลวิบากจิต
ทุกฺขสหคตํ กายวิญฺญาณํ อกุสลวิปากํ
จิตที่รู้โผฏฐัพพารมณ์อันไม่น่าปรารถนา เป็นผลของอกุศลกรรม และเกิดร่วมกับทุกขเวทนา
6
สัมปฏิจฉนอกุศลวิบากจิต
อุเปกฺขาสหคตํ สมฺปฏิจฺฉนจิตฺตํ อกุสลวิปากํ
จิตที่รับอารมณ์ต่อจากปัญจวิญญาณฝ่ายอกุศลวิบาก และเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา
7
สันตีรณอกุศลวิบากจิต
อุเปกฺขาสหคตํ สนฺตีรณจิตฺตํ อกุสลวิปากํ
จิตที่พิจารณาอารมณ์ต่อจากสัมปฏิจฉนจิตฝ่ายอกุศลวิบาก และเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา
เจตสิก · Mental Factors
ลักษณะร่วมของอกุศลวิบากจิต
1
จำแนกตามเวทนา
Classification by Feeling
อกุศลวิบากจิต 6 ดวงเกิดร่วมกับอุเบกขาเวทนา ส่วนกายวิญญาณอกุศลวิบากจิต 1 ดวงเกิดร่วมกับทุกขเวทนา
2
ทำหน้าที่ในปัญจทวารวิถี
Functions in the Five-door Process
ปัญจวิญญาณ 5 ทำหน้าที่เห็น ได้ยิน รู้กลิ่น รู้รส และรู้สิ่งกระทบกาย จากนั้นสัมปฏิจฉนจิตทำหน้าที่รับอารมณ์ และสันตีรณจิตทำหน้าที่พิจารณาอารมณ์
พระอภิธรรม · Related Texts
