Occasional Mental Factors
ปกิณกเจตสิกเป็นอัญญสมานเจตสิกที่เกิดร่วมกับจิตเป็นบางประเภทตามเหตุปัจจัย ไม่ได้เกิดกับจิตทุกดวง ประกอบด้วยวิตก วิจาร อธิโมกข์ วิริยะ ปีติ และฉันทะ รวม 6 ประเภท
สภาพธรรมที่ยกจิตขึ้นสู่อารมณ์หรือนำจิตไปหาอารมณ์ เมื่อมีกำลังเป็นองค์ฌานที่ช่วยข่มถีนมิทธนิวรณ์
สภาพธรรมที่ประคองจิตไว้กับอารมณ์และพิจารณาอารมณ์นั้นต่อเนื่อง เมื่อมีกำลังเป็นองค์ฌานที่ช่วยข่มวิจิกิจฉานิวรณ์
สภาพธรรมที่ตัดสินใจและปักใจในอารมณ์ ทำให้จิตไม่ลังเลต่ออารมณ์ที่กำลังรู้
สภาพธรรมที่เพียรพยายามและประคองธรรมที่เกิดร่วมกันไม่ให้ย่อหย่อน สามารถเกิดได้ทั้งในจิตฝ่ายดีและฝ่ายไม่ดีตามสภาพของจิต
สภาพธรรมที่อิ่มเอิบและชื่นชมในอารมณ์ เกิดร่วมกับโสมนัสเวทนาแต่ไม่ใช่เวทนา และเมื่อมีกำลังเป็นองค์ฌาน
สภาพธรรมที่พอใจใคร่จะกระทำหรือมุ่งหมายต่ออารมณ์ มีคุณภาพเป็นกุศลหรืออกุศลตามจิตที่เกิดร่วมกัน และไม่จำเป็นต้องเป็นตัณหาเสมอไป
ปกิณกเจตสิกทั้ง 6 ไม่ได้เกิดกับจิตทุกดวง แต่เกิดตามประเภทของจิต อารมณ์ และเหตุปัจจัย บางดวงมีหลายประเภทเข้าประกอบ ขณะที่บางดวงไม่มีเจตสิกกลุ่มนี้เลย
เจตสิกกลุ่มนี้เป็นอัญญสมานเจตสิก จึงมีคุณภาพเป็นกุศล อกุศล วิบาก หรือกิริยาตามจิตที่เกิดร่วมกัน ตัวอย่างเช่น วิริยะและฉันทะอาจสนับสนุนได้ทั้งกิจที่ดีและไม่ดี
