Saḷāyatana

สฬายตนะ

Six Sense Bases

องค์ที่ 5 ปฏิจจสมุปบาทอายตนะภายใน 6เหตุแห่งผัสสะ

สฬายตนะ

อายตนะภายใน 6 เป็นช่องทางที่จิตอาศัยรับรู้อารมณ์ เมื่อมีนามรูปเป็นปัจจัย อายตนะที่เหมาะสมย่อมเกิดและทำหน้าที่ เป็นเหตุให้ผัสสะเกิดขึ้นเมื่ออายตนะ อารมณ์ และวิญญาณประจวบกัน

อายตนะภายใน 6

1

จักขายตนะ

Cakkhāyatana

จักขุปสาทรูปซึ่งเป็นที่อาศัยของจักขุวิญญาณในการเห็นรูป

2

โสตายตนะ

Sotāyatana

โสตปสาทรูปซึ่งเป็นที่อาศัยของโสตวิญญาณในการได้ยินเสียง

3

ฆานายตนะ

Ghānāyatana

ฆานปสาทรูปซึ่งเป็นที่อาศัยของฆานวิญญาณในการรู้กลิ่น

4

ชิวหายตนะ

Jivhāyatana

ชิวหาปสาทรูปซึ่งเป็นที่อาศัยของชิวหาวิญญาณในการรู้รส

5

กายายตนะ

Kāyāyatana

กายปสาทรูปซึ่งเป็นที่อาศัยของกายวิญญาณในการรู้สิ่งที่มากระทบกาย

6

มนายตนะ

Manāyatana

จิตทั้งหมดซึ่งเป็นฐานและช่องทางของการรู้อารมณ์ทางใจ

นามรูปกับสฬายตนะ

1

นามเป็นปัจจัย

Nāma

นามธรรมอุปการะแก่มนายตนะและช่วยให้กระบวนการรับรู้อารมณ์ดำเนินไป

2

รูปเป็นปัจจัย

Rūpa

กรรมและรูปที่เกิดร่วมกันอุปการะแก่ปสาทรูปทั้งห้าตามสมควร

3

อารมณ์ภายนอก

Bāhirāyatana

รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ และธรรมารมณ์เป็นแดนต่อของอายตนะภายใน

สฬายตนะเป็นปัจจัยแก่ผัสสะ

สฬายตนะเป็นปัจจัยแก่ผัสสะ เพราะเมื่ออายตนะภายใน อารมณ์ภายนอก และวิญญาณที่ตรงกันประชุมพร้อม การกระทบอารมณ์จึงเกิดขึ้น ศึกษาผัสสะต่อ →

สารบัญพระไตรปิฎก · Tipiṭaka