จาตุมสูตร

สรุปเนื้อหา จาตุมสูตร โดยย่อ

จาตุมสูตรเป็นพระสูตรลำดับที่ ๖๗ ในมัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์แห่งพระสุตตันตปิฎก บอกเล่าเรื่องราวเหตุการณ์ที่พระพุทธองค์ประทับอยู่ ณ อามลกีวัน ใกล้บ้านจาตุมา ในสมัยนั้น มีภิกษุประมาณ ๕๐๐ รูป มีพระสารีบุตรและพระมหาโมคคัลลานะเป็นหัวหน้า เดินทางมายังบ้านจาตุมาเพื่อเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาค.

เมื่อภิกษุอาคันตุกะเหล่านี้สนทนาปราศรัยกับภิกษุเจ้าถิ่น จัดเสนาสนะ และเก็บบาตรจีวร ได้ส่งเสียงดังอื้ออึงราวกับชาวประมงแย่งปลา. พระผู้มีพระภาคทรงได้ยินเสียงดังนั้นจึงตรัสถามพระอานนท์ เมื่อทราบสาเหตุแล้ว พระองค์ทรงตำหนิการกระทำของภิกษุเหล่านั้น และขับไล่ไม่ให้อยู่ในสำนักของพระองค์.

เจ้าศากยะชาวบ้านจาตุมาที่ประชุมกันอยู่และท้าวสหัมบดีพรหม ได้เข้ามาทูลวิงวอนขอให้พระผู้มีพระภาคทรงอนุเคราะห์ภิกษุสงฆ์ โดยเปรียบเทียบภิกษุใหม่เหมือนข้าวกล้าอ่อนที่ต้องการน้ำ หรือลูกโคอ่อนที่ต้องการแม่. พระผู้มีพระภาคทรงยินยอมและตรัสเรียกภิกษุเหล่านั้นกลับมา.

หลังจากนั้น พระพุทธองค์ได้ทรงแสดงธรรมเรื่อง "ภัย ๔ อย่างของบรรพชิต" ที่พึงหวังได้เมื่อออกบวช เปรียบเหมือนภัย ๔ อย่างเมื่อบุคคลกำลังลงน้ำ. ภัยทั้ง ๔ ประการได้แก่:

๑. ภัยเพราะคลื่น: หมายถึง ความคับแค้นใจด้วยอำนาจความโกรธเมื่อถูกเพื่อนพรหมจรรย์ตักเตือนสั่งสอน.

๒. ภัยเพราะจระเข้: หมายถึง ความเห็นแก่ปากท้องหรือความติดในรสอาหาร.

๓. ภัยเพราะน้ำวน: หมายถึง กามคุณ ๕ ซึ่งเป็นเหตุให้หลงระเริงและอาจถึงขั้นสละเพศพรหมจรรย์กลับไปครองเรือน.

๔. ภัยเพราะปลาร้าย: หมายถึง มาตุคาม (ผู้หญิง) ซึ่งเป็นเหตุแห่งความกำหนัดยินดี.

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภัย ๔ อย่างนี้คือสิ่งที่ภิกษุผู้บวชใหม่พึงระวังรักษา เมื่อจบพระธรรมเทศนา ภิกษุทั้งหลายต่างชื่นชมและยินดีในพระพุทธภาษิตนั้น.