พรหมายุสูตร

พรหมายุสูตรเป็นพระสูตรสำคัญในมัชฌิมนิกาย กล่าวถึงเรื่องราวของพรหมายุพราหมณ์ ผู้มีอายุ ๑๒๐ ปี เป็นพราหมณ์ผู้เฒ่าที่รอบรู้ไตรเพทและเชี่ยวชาญในลักษณะมหาบุรุษ ๓๒ ประการ ซึ่งอาศัยอยู่ในกรุงมิถิลา เมื่อได้ยินข่าวการอุบัติขึ้นของพระสมณโคดมผู้เลิศโลก พรหมายุพราหมณ์ได้ส่งอุตตรมาณพ ผู้เป็นศิษย์ ให้ไปสังเกตการณ์พระพุทธเจ้า เพื่อยืนยันว่าพระองค์ทรงมีลักษณะมหาบุรุษครบถ้วนตามตำราหรือไม่

อุตตรมาณพได้ติดตามสังเกตพระพุทธองค์เป็นเวลาถึง ๗ เดือน และพบเห็นลักษณะมหาบุรุษส่วนใหญ่ครบถ้วน แต่ยังคงมีความสงสัยใน ๒ ลักษณะ คือ พระคุยหฐานอันเร้นอยู่ในฝัก และพระชิวหาใหญ่ เมื่อกลับมาเล่าให้พรหมายุพราหมณ์ฟัง พราหมณ์จึงตัดสินใจเดินทางไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าด้วยตนเอง เมื่อได้พบพระองค์ พระพุทธเจ้าทรงแสดงลักษณะมหาบุรุษทั้งสองที่เหลือให้ปรากฏด้วยพระฤทธิ์ ทำให้พรหมายุพราหมณ์หมดสิ้นความสงสัย

ด้วยความเลื่อมใส พรหมายุพราหมณ์ได้กราบทูลถามพระพุทธเจ้าถึงคุณสมบัติของพราหมณ์ผู้สมบูรณ์ ผู้รู้จบเวท ผู้มีวิชชาสาม ผู้สงบระงับ ผู้เป็นพระอรหันต์ และผู้เป็นมุนี พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่า บุคคลที่สามารถระลึกชาติก่อนได้ เห็นสวรรค์และอบายภูมิ ได้บรรลุถึงความสิ้นแห่งชาติ รู้แจ้งจิตที่บริสุทธิ์ พ้นจากราคะทั้งปวง ละชาติและมรณะได้ครบถ้วนในพรหมจรรย์นั้น ชื่อว่าเป็นมุนี ผู้รู้ยิ่งอย่างถึงที่สุด บัณฑิตทั้งหลายย่อมกล่าวว่า พระพุทธเจ้าเป็นผู้คงที่

หลังจากได้ฟังพระธรรมเทศนา พรหมายุพราหมณ์ก็ได้บรรลุธรรมเป็นพระอนาคามี และได้ปรินิพพานในเวลาต่อมาไม่นาน พระสูตรนี้จึงแสดงให้เห็นถึงความเมตตาและพระปัญญาธิคุณของพระพุทธเจ้าในการสั่งสอนหมู่สัตว์ให้บรรลุถึงมรรคผล.