นฬกปานสูตร

นฬกปานสูตร ในมัชฌิมนิกาย บรรยายถึงเหตุการณ์ขณะที่พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ในป่าไม้ทองกวาว ใกล้หมู่บ้านนฬกปานะ แคว้นโกศล สมัยนั้น กุลบุตรผู้มีชื่อเสียงจำนวนมาก เช่น พระอนุรุทธะ พระภัททิยะ และพระกิมพิละ ได้ออกบวชด้วยศรัทธาในพระพุทธเจ้า

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า การที่พระองค์ทรงประกาศการอุบัติของสาวกผู้ล่วงลับไปแล้ว ว่าท่านผู้นั้นเป็นพระอรหันต์ เป็นสกทาคามี หรือเป็นโสดาบันนั้น ไม่ได้มีเจตนาเพื่อหลอกลวง ยกย่อง หรือหวังลาภสักการะ แต่เพื่อประโยชน์แก่กุลบุตรผู้มีศรัทธา ให้เกิดความเบิกบานใจและน้อมจิตไปเพื่อคุณธรรมเหล่านั้น ซึ่งจะเป็นไปเพื่อประโยชน์และความสุขแก่พวกเขาตลอดกาลนาน

จากนั้น พระพุทธองค์ทรงขอให้ท่านพระสารีบุตรแสดงธรรมีกถาแก่ภิกษุทั้งหลาย ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวเตือนภิกษุทั้งหลายว่า บุคคลใดไม่มีศรัทธา ไม่มีหิริ (ความละอายแก่ใจ) ไม่มีโอตตัปปะ (ความเกรงกลัวต่อบาป) ไม่มีวิริยะ (ความเพียร) และไม่มีปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย บุคคลนั้นย่อมหวังได้แต่ความเสื่อมในกุศลธรรมเท่านั้น ไม่มีความเจริญเลย เปรียบเหมือนดวงจันทร์ในข้างแรมที่ย่อมเสื่อมจากความงามและรัศมี

ในทางกลับกัน ผู้ใดมีศรัทธา มีหิริ มีโอตตัปปะ มีวิริยะ และมีปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมหวังได้แต่ความเจริญในกุศลธรรม ไม่มีความเสื่อมเลย เปรียบเหมือนดวงจันทร์ในข้างขึ้นที่ย่อมเจริญด้วยความงามและรัศมี พระผู้มีพระภาคได้ทรงตรัสชมท่านพระสารีบุตรว่า ได้แสดงธรรมโดยชอบแล้ว.