| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 13 |
| นิกาย | มัชฌิมนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระพุทธเจ้า |
| ผู้ฟัง | หมู่ภิกษุ |
| สถานที่ | แคว้นโกศล |
| Link | นฬกปานสูตร |
นฬกปานสูตร ในมัชฌิมนิกาย บรรยายถึงเหตุการณ์ขณะที่พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ในป่าไม้ทองกวาว ใกล้หมู่บ้านนฬกปานะ แคว้นโกศล สมัยนั้น กุลบุตรผู้มีชื่อเสียงจำนวนมาก เช่น พระอนุรุทธะ พระภัททิยะ และพระกิมพิละ ได้ออกบวชด้วยศรัทธาในพระพุทธเจ้า
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า การที่พระองค์ทรงประกาศการอุบัติของสาวกผู้ล่วงลับไปแล้ว ว่าท่านผู้นั้นเป็นพระอรหันต์ เป็นสกทาคามี หรือเป็นโสดาบันนั้น ไม่ได้มีเจตนาเพื่อหลอกลวง ยกย่อง หรือหวังลาภสักการะ แต่เพื่อประโยชน์แก่กุลบุตรผู้มีศรัทธา ให้เกิดความเบิกบานใจและน้อมจิตไปเพื่อคุณธรรมเหล่านั้น ซึ่งจะเป็นไปเพื่อประโยชน์และความสุขแก่พวกเขาตลอดกาลนาน
จากนั้น พระพุทธองค์ทรงขอให้ท่านพระสารีบุตรแสดงธรรมีกถาแก่ภิกษุทั้งหลาย ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวเตือนภิกษุทั้งหลายว่า บุคคลใดไม่มีศรัทธา ไม่มีหิริ (ความละอายแก่ใจ) ไม่มีโอตตัปปะ (ความเกรงกลัวต่อบาป) ไม่มีวิริยะ (ความเพียร) และไม่มีปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย บุคคลนั้นย่อมหวังได้แต่ความเสื่อมในกุศลธรรมเท่านั้น ไม่มีความเจริญเลย เปรียบเหมือนดวงจันทร์ในข้างแรมที่ย่อมเสื่อมจากความงามและรัศมี
ในทางกลับกัน ผู้ใดมีศรัทธา มีหิริ มีโอตตัปปะ มีวิริยะ และมีปัญญาในกุศลธรรมทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมหวังได้แต่ความเจริญในกุศลธรรม ไม่มีความเสื่อมเลย เปรียบเหมือนดวงจันทร์ในข้างขึ้นที่ย่อมเจริญด้วยความงามและรัศมี พระผู้มีพระภาคได้ทรงตรัสชมท่านพระสารีบุตรว่า ได้แสดงธรรมโดยชอบแล้ว.
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| ชีวกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| พหุเวทนิยสูตร | พระพุทธเจ้า |
| พรหมายุสูตร | พระพุทธเจ้า |
| เสลสูตร ๓ | พระพุทธเจ้า |
| โปตลิยสูตร | พระพุทธเจ้า |
| มฆเทวสูตร | พระพุทธเจ้า |
| จังกีสูตร | พระพุทธเจ้า |
| เอสุการีสูตร | พระพุทธเจ้า |
| สมณมุณฑิกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ปิยชาติกสูตร | พระพุทธเจ้า |