| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 13 |
| นิกาย | มัชฌิมนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระพุทธเจ้า |
| ผู้ฟัง | พราหมณ์ชื่อพรหมายุ |
| สถานที่ | แคว้นวิเทหะ |
| Link | พรหมายุสูตร |
พรหมายุสูตร (มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์) เป็นพระสูตรที่บอกเล่าเรื่องราวของพราหมณ์ผู้เฒ่าชื่อพรหมายุ ซึ่งเป็นผู้ทรงความรู้ในไตรเพท มีอายุถึง ๑๒๐ ปี และมีความเชี่ยวชาญในตำราทำนายลักษณะมหาบุรุษ ๓๒ ประการ ท่านอาศัยอยู่ในเมืองมิถิลา ในขณะที่พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จจาริกไปในแคว้นวิเทหะพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์ประมาณ ๕๐๐ รูป.
เมื่อพรหมายุพราหมณ์ได้ยินข่าวพระเกียรติคุณของพระพุทธเจ้าที่ขจรขจายไปทั่วว่า เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึก ไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า เป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นผู้ตื่นแล้ว เป็นผู้จำแนกธรรม. ด้วยความอยากรู้ว่าคำร่ำลือเป็นจริงหรือไม่ ท่านจึงส่งอุตตรมาณพ ผู้เป็นศิษย์ ซึ่งเชี่ยวชาญในลักษณะมหาบุรุษเช่นกัน ไปเฝ้าพระพุทธเจ้าเพื่อสังเกตลักษณะมหาบุรุษบนพระวรกายของพระองค์.
อุตตรมาณพได้เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าและพิจารณาเห็นลักษณะมหาบุรุษส่วนใหญ่บนพระวรกายของพระองค์ ยกเว้น ๒ ประการ คือ พระคุยหฐานอันเร้นอยู่ในฝัก และพระชิวหาใหญ่ ที่ยังคงสงสัย. พระพุทธเจ้าทรงทราบถึงความสงสัยของอุตตรมาณพ จึงทรงแสดงปาฏิหาริย์โดยทรงลูบไล้ช่องพระกรรณและช่องพระนาสิกด้วยพระชิวหา และทรงแสดงพระคุยหฐานอันเร้นอยู่ในฝัก ทำให้อุตตรมาณพหมดความสงสัยและเกิดความเลื่อมใสอย่างยิ่ง.
หลังจากอุตตรมาณพกลับไปรายงานพรหมายุพราหมณ์ถึงลักษณะอันประเสริฐของพระพุทธเจ้า พรหมายุพราหมณ์ก็เกิดความเลื่อมใสเช่นกัน จึงเดินทางพร้อมด้วยบริวารไปเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า. เมื่อได้พบพระพุทธเจ้า พรหมายุพราหมณ์ได้ทูลขอเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะตลอดชีวิต และกราบทูลนิมนต์พระพุทธเจ้าพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์รับภัตตาหารที่บ้านของท่านเป็นเวลา ๗ วัน. พระพุทธเจ้าทรงรับนิมนต์ และพรหมายุพราหมณ์ได้ถวายภัตตาหารอย่างประณีตตลอด ๗ วัน.
ไม่นานหลังจากนั้น พรหมายุพราหมณ์ก็ได้สิ้นชีวิตลง. เมื่อภิกษุทั้งหลายทูลถามถึงคติของพรหมายุพราหมณ์ พระพุทธเจ้าตรัสตอบว่า พรหมายุพราหมณ์เป็นบัณฑิต ได้บรรลุธรรมตามลำดับ และได้เป็นพระอนาคามี (ผู้ไม่กลับมาเกิดอีกในโลกนี้) จักปรินิพพานในภพนั้น เพราะสังโยชน์เบื้องต่ำ ๕ ประการสิ้นไป. พรหมายุสูตรจึงแสดงให้เห็นถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระพุทธเจ้าในการโปรดสัตว์ และผลแห่งศรัทธาในพระรัตนตรัยที่นำไปสู่ความหลุดพ้น.
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| ชีวกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| พหุเวทนิยสูตร | พระพุทธเจ้า |
| เสลสูตร ๓ | พระพุทธเจ้า |
| กัณณกัตถลสูตร | พระพุทธเจ้า |
| จังกีสูตร | พระพุทธเจ้า |
| สมณมุณฑิกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| สังคารวสูตร | พระพุทธเจ้า |
| โพธิราชกุมารสูตร | พระพุทธเจ้า |
| โคลิสสานิสูตร | พระสารีบุตร |
| ฆฏิการสูตร | พระพุทธเจ้า |