สังคารวสูตร

สังคารวสูตร เป็นพระสูตรในมัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ พราหมณวรรค ว่าด้วยการสนทนาระหว่างพระผู้มีพระภาคกับสังคารวพราหมณ์ ซึ่งเดิมมีทิฏฐิไม่เลื่อมใสในพระพุทธศาสนา จนกระทั่งได้สนทนากับนางธนัญชานีพราหมณีผู้เป็นอุบาสิกา จึงยอมเข้าเฝ้าพระพุทธองค์

สังคารวพราหมณ์ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคถึงปฏิปทา (การปฏิบัติ) ที่เป็นเหตุให้เกิดบุญ ๒ อย่าง คือ ปฏิปทาที่เกิดจากการบูชายัญ ซึ่งพราหมณ์ถือว่ามีกำเนิดจากสรีระเป็นอันมาก (มีคนร่วมทำบุญมาก) และปฏิปทาที่เกิดจากการบวช ซึ่งพราหมณ์เข้าใจว่ามีกำเนิดจากสรีระเดียว (ทำเพื่อตนเองคนเดียว) พระผู้มีพระภาคจึงตรัสถามกลับว่า พระตถาคตผู้ตรัสรู้ชอบแล้ว ทรงแสดงธรรมและมีผู้ปฏิบัติตามมากมายนับร้อยนับพันเช่นนี้ ปฏิปทาแห่งบรรพชานั้นจะมีกำเนิดจากสรีระเดียว หรือหลายสรีระ สังคารวพราหมณ์จึงกราบทูลว่าย่อมมีกำเนิดจากสรีระเป็นอันมาก

ต่อมา พระผู้มีพระภาคตรัสถามสังคารวพราหมณ์ถึงเรื่องที่ประชุมกันในราชสำนักว่า พูดสนทนากันอย่างไร สังคารวพราหมณ์กราบทูลว่า เมื่อก่อนภิกษุที่แสดงอิทธิปาฏิหาริย์มีน้อย แต่ผู้มีอุตตริมนุสธรรมมีมาก แต่ปัจจุบันภิกษุที่แสดงอิทธิปาฏิหาริย์มีมาก แต่อุตตริมนุสธรรมมีน้อย พระผู้มีพระภาคจึงทรงแสดงปาฏิหาริย์ ๓ อย่าง คือ อิทธิปาฏิหาริย์ (ฤทธิ์เป็นอัศจรรย์) อาเทสนาปาฏิหาริย์ (การดักใจเป็นอัศจรรย์) และอนุสาสนีปาฏิหาริย์ (คำสอนเป็นอัศจรรย์) โดยทรงยืนยันว่าอนุสาสนีปาฏิหาริย์คือการสอนธรรมให้ผู้อื่นรู้ตามจนหลุดพ้น เป็นปาฏิหาริย์ที่พระองค์ทรงสรรเสริญที่สุด และมีภิกษุมากมายที่ประกอบด้วยปาฏิหาริย์ทั้งสามนี้อยู่ในหมู่สงฆ์

เมื่อจบพระธรรมเทศนา สังคารวพราหมณ์เกิดความเลื่อมใสยิ่ง จึงได้ประกาศตนเป็นอุบาสก ขอถึงพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์เป็นสรณะตลอดชีวิต.