| พระไตรปิฎก | เล่มที่ 16 |
| นิกาย | สังยุตตนิกาย |
| ผู้แสดงธรรม | พระพุทธเจ้า |
| ผู้ฟัง | หมู่ภิกษุ |
| สถานที่ | พระเชตวัน กรุงสาวัตถี |
| Link | อหิริกมูลกสูตร |
อหิริกมูลกสูตร เป็นพระสูตรที่อยู่ในสังยุตตนิกาย. ในพระสูตรนี้ พระพุทธองค์ทรงแสดงหลักธรรมที่เกี่ยวเนื่องกับรากฐานของสรรพสิ่ง โดยตรัสถึงปัจจัยต่างๆ ที่เป็นต้นเหตุแห่งการเกิดและการดับทุกข์.
เนื้อหาโดยสรุปของอหิริกมูลกสูตร (อาจสับสนกับ "กิงมูลกสูตร" ซึ่งมีความหมายใกล้เคียง) คือ การตอบคำถามว่า "สิ่งทั้งปวงมีรากเหง้าในสิ่งใด?" หรือ "สิ่งทั้งปวงเกิดขึ้นจากอะไร?" พระพุทธองค์ทรงแสดงว่า สิ่งทั้งปวงมีรากเหง้าใน "ฉันทะ" (ความพอใจ, ความยินดี) เกิดขึ้นใน "มนะสิการ" (การใส่ใจ, การน้อมนึก) เกิดขึ้นเพราะ "ผัสสะ" (การกระทบ) มาประชุมลงใน "เวทนา" (ความรู้สึก) โดยมี "สมาธิ" เป็นประมุข "สติ" เป็นใหญ่ "ปัญญา" เป็นยอดเยี่ยม และ "วิมุตติ" (ความหลุดพ้น) เป็นแก่นสาร.
แนวคิดนี้สะท้อนให้เห็นถึงหลักธรรมในพระพุทธศาสนาที่ว่า ทุกสิ่งล้วนมีเหตุปัจจัย และการเข้าใจในเหตุปัจจัยเหล่านี้จะนำไปสู่การดับทุกข์ได้.
| พระสูตร | ผู้แสดงธรรม |
|---|---|
| ปฏิจจสมุปปาทสูตร | พระอานนท์ |
| อัสสุตวาสูตร | พระพุทธเจ้า |
| ผัสสนานัตตสูตร | พระพุทธเจ้า |
| อโนตตัปปมูลกสูตร | พระพุทธเจ้า |
| เวปุลลปัพพตสูตร | พระพุทธเจ้า |
| เจตนาสูตร | พระพุทธเจ้า |
| จตุธาตุสูตร | พระพุทธเจ้า |
| กุมมสูตร | พระพุทธเจ้า |
| วิปัสสีสูตร | พระพุทธเจ้า |
| วิญญาณสูตรที่ ๙ | พระพุทธเจ้า |