Diversity of Contacts
ผัสสนานัตตสูตร (SN 14.2) เป็นพระสูตรหนึ่งในพระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ธาตุสังยุต นานัตตวรรค ซึ่งพระผู้มีพระภาคตรัสแสดงธรรม ณ กรุงสาวัตถี เนื้อหาหลักของพระสูตรนี้กล่าวถึงความหลากหลายของธาตุที่เป็นเหตุให้เกิดความหลากหลายของผัสสะ (การกระทบ) ขึ้น.
พระพุทธองค์ตรัสแก่ภิกษุทั้งหลายว่า “ภิกษุทั้งหลาย ความหลากหลายแห่งธาตุเป็นเหตุให้เกิดความหลากหลายแห่งผัสสะ” จากนั้น พระองค์ได้ทรงจำแนกความหลากหลายของธาตุ โดยกล่าวถึงธาตุ ๖ ประการ ได้แก่ จักขุธาตุ (ธาตุคือตา), โสตธาตุ (ธาตุคือหู), ฆานธาตุ (ธาตุคือจมูก), ชิวหาธาตุ (ธาตุคือลิ้น), กายธาตุ (ธาตุคือกาย), และมโนธาตุ (ธาตุคือใจ)
เมื่อมีธาตุที่หลากหลายเหล่านี้ ย่อมก่อให้เกิดผัสสะที่หลากหลายตามไปด้วย พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่า:
ดังนั้น พระสูตรนี้จึงเน้นย้ำถึงหลักปฏิจจสมุปบาทในส่วนที่ว่าด้วยอายตนะและผัสสะ โดยแสดงให้เห็นว่าความแตกต่างหลากหลายของธาตุอันเป็นบ่อเกิดของอายตนะทั้ง ๖ (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ) เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดความหลากหลายของการรับรู้และการกระทบสัมผัสทางอารมณ์ต่างๆ ในชีวิตประจำวันของเรา อันเป็นพื้นฐานของการทำความเข้าใจในกระบวนการเกิดทุกข์และการดับทุกข์ต่อไปในพระพุทธศาสนา.
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →